دولت این دسته از کالابرگی ها را تحت پوشش قرار می دهد !
اقتصادایرانی: یک کارشناس اقتصادی معتقد است کالابرگ با وجود آثار تورمی، توانسته دسترسی خانوارها به مواد غذایی را افزایش دهد.
حسین رضوی‌پور با اشاره به تداوم تورم و افزایش هزینه سبد معیشت خانوارها، درباره میزان اثربخشی اجرای طرح کالابرگ اظهار کرد: در بررسی موضوع کالابرگ، نخستین مسئله‌ای که باید مورد توجه قرار گیرد، محل تأمین منابع مالی این طرح است. اهمیت این موضوع از آن جهت است که اگر منابع کالابرگ به‌درستی تأمین و پیش‌بینی نشده باشد و دولت تعهداتی ایجاد کند که توانایی تأمین مالی آنها را نداشته باشد، در نهایت هزینه اجرای این طرح از طریق تحمیل تورم به کل اقتصاد تأمین خواهد شد.
وی با یادآوری اینکه در ابتدای اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی مقرر شد منابع آن از محل آزادسازی نرخ ارز ترجیحی تأمین شود، اظهار کرد: یکی از اهداف اجرای کالابرگ این بود که از یک طرف معیشت مردم حفظ شود و از طرف دیگر، شاهد فاصله گرفتن نرخ ارز ترجیحی از نرخ ارز بازار نباشیم؛ اما همچنان این شکاف وجود دارد و در برخی مقاطع نیز بر میزان آن افزوده می‌شود.
وی با بیان اینکه دولت با توجه به شرایط خاص اقتصادی کشور، برای تأمین منابع این طرح با محدودیت و مضیقه مواجه است، افزود: در چنین شرایطی که کشور درگیر جنگ، به‌ویژه جنگ اقتصادی است، به نظر می‌رسد دولت باید تمرکز خود را بر حمایت معیشتی از مردم و به‌خصوص اقشار آسیب‌پذیرتر قرار دهد.
رضوی‌پور افزود: در این وضعیت نباید انتظار داشت که کالابرگ به تمام جامعه اختصاص پیدا کند یا دست‌کم به همه گروه‌های اجتماعی به شکل یکسان پرداخت شود؛ بلکه طبیعتاً باید منابع مالی محدود دولت صرف حمایت از اقشاری شود که از شرایط اقتصادی آسیب بیشتری می‌بینند.
افزایش تقاضا بدون رشد عرضه، بخشی از اثر مثبت کالابرگ را از بین برد
این کارشناس اقتصادی با تأکید بر ضرورت انجام اقداماتی برای جلوگیری از افزایش تورم در کالاهایی که قرار است از طریق کالابرگ تأمین شوند، گفت: یکی از مسائلی که در ماه‌های گذشته شاهد آن بوده‌ایم، افزایش تقاضا برای برخی از این کالاها در شرایطی است که میزان عرضه آنها تغییر چندانی نکرده است.
رضوی‌پور تصریح کرد: همین مسئله موجب شد قیمت کالاهایی که در سبد کالابرگ قرار گرفته بودند، به شکل مضاعفی افزایش پیدا کند و این موضوع بخشی از تأثیرات مثبت کالابرگ را نیز از بین برد. این مسئله یکی از ابعاد مهم معیشتی است که باید به آن توجه شود.
وی با تأکید بر ضرورت پیش‌بینی دقیق سازوکار تأمین کالاهای مشمول طرح گفت: جریان تأمین کالاهایی که در سبد کالابرگ قرار می‌گیرند، باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی و پیش‌بینی شود که این کالاها به میزان کافی در بازار عرضه شوند و در نتیجه، افزایش تقاضا به افزایش قیمت‌ها منجر نشود.
رضوی‌پور با بیان اینکه صرف اختصاص اعتبار به خانوارها برای اثربخشی طرح کافی نیست، خاطرنشان کرد: اگر هم‌زمان با افزایش قدرت خرید مصرف‌کنندگان، سازوکار مناسبی برای تأمین و عرضه کالا وجود نداشته باشد، افزایش تقاضا می‌تواند به رشد قیمت‌ها منجر شود و در نهایت، بخشی از حمایتی که دولت در قالب کالابرگ در نظر گرفته است، در نتیجه تورم از بین برود.
تسویه با فروشگاه‌ها در موعد مقرر انجام شود
این تحلیلگر اقتصادی در ادامه به یکی دیگر از چالش‌های اجرای طرح کالابرگ اشاره کرد و گفت: مسئله دیگری که در شرایط کنونی اهمیت دارد، محدودیت منابع دولت و ناتوانی آن در ایفای به‌موقع تعهدات خود به فروشندگانی است که در شبکه کالابرگ فعالیت می‌کنند.
وی افزود: عدم ایفای به‌موقع برخی از این تعهدات موجب شده است تعداد فروشندگان متصل به شبکه کالابرگ که کالاهای مشمول طرح را عرضه می‌کنند، در هفته‌های اخیر کاهش یابد. بنابراین باید تدابیری اندیشیده شود تا این تعهدات در کوتاه‌ترین زمان ممکن تسویه شوند. یک کاسب درآمد و سرمایه در گردش بالایی در اختیار ندارد که بتواند چند میلیارد تومان از نقدینگی خود را در این چرخه قفل کند و منتظر بماند تا دولت در زمانی نامشخص تعهدات خود را انجام دهد.
رضوی‌پور با تأکید بر لزوم اصلاح سازوکار پرداخت به فروشندگان گفت: زمان تسویه تعهدات دولت باید کاهش پیدا کند یا از شیوه‌های اعتباری جایگزین استفاده شود تا اساساً چنین تعهدات معوقی باقی نماند. برای مثال، می‌توان از اوراق گام استفاده کرد و این اوراق را به شکلی طراحی کرد که فروشنده به‌جای اینکه صرفاً منتظر دریافت وجه نقد از دولت باشد، بتواند آن را در زنجیره ارزش فعالیت اقتصادی خود هزینه کند.
وی افزود: برای نمونه، فروشنده گوشت بتواند اوراق گام را در اختیار تأمین‌کننده خود قرار دهد و در مقابل، گوشت مورد نیازش را دریافت کند. به این ترتیب، اوراق در زنجیره تأمین و ارزش کالا گردش پیدا می‌کند و فروشنده نیز برای ادامه فعالیت خود ناچار نیست تمام نقدینگی مورد نیازش را تا زمان تسویه تعهدات دولت معطل نگه دارد.
کالابرگ توانسته جلوی فقر غذایی را بگیرد
رضوی‌پور در پاسخ به این پرسش که کالابرگ چگونه بر تأمین کالاهای مورد نیاز خانوارها تأثیر گذاشته است، گفت: شاید مهم‌ترین دستاورد این طرح، جلوگیری از فقر غذایی بوده و حتی دسترسی بخشی از اقشار جامعه به مواد غذایی را بیشتر از قبل کرده است.
این کارشناس اقتصادی یادآور شد: اگرچه اجرای طرح کالابرگ هم از جهت هزینه تمام‌شده تولید کالا و هم به دلیل افزایش تقاضا برای خرید مواد غذایی، به تورم منجر شده است، اما به شکل محسوسی دسترسی خانوارها به اقلام غذایی را افزایش داده است.
