شفادارو؛ بیشتر می‌ارزد؟ بسم‌الله، رقابت کنید!
اهلیت خریدار (توان مالی، سابقه حضور در صنعت دارو، توان اداره هلدینگ و صلاحیت حرفه‌ای و مدیریتی)، باید دغدغه سازمان بازرسی و دیگر نهادهای نظارتی باشد نه قیمت کشف شده در سازوکار مزایده!
اما توقف مزایده با این استدلال که «شرکت بیشتر می‌ارزد»، جای بحث دارد.
قیمت پایه که قیمت نهایی نیست! کف شروع رقابت است. اگر خریداران ارزش بیشتری برای شفادارو قائل باشند، پیشنهاد بالاتر می‌دهند. اصلاً مزایده را برگزار می‌کنیم که همین رقابت شکل بگیرد.
ایراد دقیقاً کجاست؟
رانت و اطلاعات اختصاصی؟
اطلاعات را برای همه منتشر کنید؛ فرصت برابر بدهید.
محدودکردن رقابت؟
مانع را بردارید تا خریداران واجد صلاحیت وارد شوند.
اطلاع‌رسانی ضعیف؟
مدارک را کامل کنید و فرصت بررسی بدهید.
نشانه‌ای از تبانی؟
بررسی کنید و جلوی تخلف را بگیرید.
قیمت پایین است؟
محاسبه و گزارش ارائه کنید. خریدار واجد صلاحیتی هم که معتقد است بیشتر می‌ارزد، می‌تواند وارد مزایده شود و بالاتر بخرد.
هر ایراد، راه‌حل خودش را دارد. چرا باید پاسخ همه نگرانی‌ها، توقف کل مزایده باشد؟
کارشناسی تا کجا؟
یک کارشناس می‌گوید این‌قدر می‌ارزد؛ دیگری عدد بالاتری می‌دهد. بعد یک نهاد به نظر آن کارشناس هم اعتراض می‌کند. دوباره بررسی، دوباره کارشناسی، دوباره توقف!
آخر این مسیر کجاست؟
کارشناسی لازم است و گزارشش هم باید قابل دفاع باشد. اما بالاخره باید معلوم شود خریدارِ صاحب صلاحیت، حاضر است چه مبلغی بپردازد و پای پرداختش بایستد.
اگر برای کشف قیمت، سازوکاری بهتر از مزایده شفاف در بورس دارید، بفرمایید معرفی کنید. اگر ندارید، اجازه بدهید رقابت کارش را بکند.
جای سخت‌گیری اینجاست: خریدار واقعاً توان خرید و اداره شرکت را دارد؟
پول خرید از کجا می‌آید؟ توان پرداختش سنجیده شده؟ سابقه و صلاحیت مدیریتی دارد؟ صنعت دارو را می‌شناسد؟ تیم متخصص و برنامه مشخصی برای اداره این هلدینگ دارد؟
نباید کسی با یک پیشنهاد قیمت بالا جلو بیفتد، بعد معلوم شود نه منابع پرداخت دارد، نه توان اداره مجموعه؛ و معامله دوباره به بن‌بست برسد.
مزایده‌های ناموفق قبلی را آسیب‌شناسی کنید. چرا به نتیجه نرسیدند؟ کدام تعهد انجام نشد؟ تضامین چه ایرادی داشت؟ چه اصلاحی مانع تکرار آن تجربه می‌شود؟
اینها موضوع بررسی و نظارت‌اند؛ مشخص، قابل سنجش و مؤثر در سرنوشت واگذاری.
سال‌هاست می‌گوییم بانک‌ها از بنگاهداری خارج شوند. وقتی نوبت فروش می‌رسد، خریدار هم باید بتواند به آگهی و تقویم رسمی بازار اعتماد کند. فراهم‌کردن منابع چنین خریدی، با «فعلاً متوقف شود تا بررسی کنیم» جور درنمی‌آید.
سازمان بازرسی باید دلیل مشخص توقف، مستند آن و مهلت رسیدگی را روشن کند. نظارت بر سلامت رقابت و اهلیت خریدار ضروری است؛ معطل‌ماندن واگذاری هم هزینه دارد.
