هشدار جدی برای پایتخت نشینان
اقتصاد ایرانی: هشدار جدی برای پایتخت؛ خشکشدن تالاب صالحیه و تبدیلشدن آن به کانون گردوغبار، هوای تهران و کرج را آلودهتر کرده و فرونشست زمین در این مناطق در حال گسترش است.

قربانعلی محمدپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البرز، درباره وضعیت تالاب صالحیه پس از عبور از فصل گرم تابستان ۱۴۰۴ اظهار داشت که شرایط این تالاب بسیار وخیم است. این تالاب به دلیل محدودیت منابع آبی در مناطق تهران، قزوین و کرج دیگر بهرهای از آبرسانی نمیبرد و کاملاً خشک است. او افزود که حدود ۲۰ تا ۲۵ روز پیش، گردوغبار ایجاد شده از خشکی این تالاب بخشهایی از کرج و حتی تهران را تحت تأثیر قرار داده که با افزایش باد و طوفان، این موضوع حادتر خواهد شد.
اهمیت احیای تالاب صالحیه
وی با اشاره به تلاش سازمان حفاظت محیط زیست برای احیای تالاب صالحیه، بیان کرد که این موضوع یکی از دغدغههای اصلی آنهاست. طبق دستور استاندار البرز، این برنامه در شورای برنامهریزی استان مورد بررسی قرار خواهد گرفت. محمدپور به اقدامات عملیاتی اعم از حذف زهکشی ۴۰ کیلومتری که در گذشته برای شورزدایی خاک و افزایش زمینهای کشاورزی ایجاد شده بود، اشاره کرد و آن را از اقدامات اساسی برای احیای تالاب دانست.
تأثیر تغییرات اقلیمی و سوء مدیریت
محمدپور با تأکید بر اثرات تغییرات اقلیمی بر خشکسالیهای اخیر در کشور گفت: دمای میانگین ایران طی سالهای اخیر حدود دو درجه افزایش داشته، این در حالی است که میانگین جهانی کمتر از یک درجه است. به گفته وی، علاوه بر تغییرات اقلیمی، سوءمدیریتها و توسعه ناپایدار فشار مضاعفی بر منابع آبی استان وارد کرده است. آمایش سرزمینی در این منطقه نادیده گرفته شده و توسعه جمعیتی، صنعتی و کشاورزی از ظرفیت واقعی فراتر رفته است.
وی عنوان کرد که نیازی به افزایش سطح زیرکشت در مناطقی مانند البرز و قزوین نبود، به ویژه برای کشت محصولات پرمصرفی چون صیفیجات و هندوانه. این تغییرات نه تنها به کاهش منابع آبی انجامیده، بلکه تالابهایی نظیر صالحیه را با وضعیت نامناسب مواجه کرده است.
بحران فرونشست در البرز
مدیرکل محیط زیست البرز ضمن هشدار درباره برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی گفت: سالهای گذشته فرونشستهای زمین معمولاً برای استانهایی مانند یزد و اصفهان مطرح بود، اما اکنون گزارشهایی از فرونشست در تالاب صالحیه، نظرآباد و حتی مهرشهر کرج دریافت شده است. مهرشهر که زمانی به باغهای سرسبز خود معروف بود، امروز در برابر تهدید فرونشست قرار گرفته است، پدیدهای که به مرور زمان خود را آشکارتر میکند.
لزوم تغییر الگوی کشاورزی و صنعتی
او با اشاره به ضرورت کنار گذاشتن روشهای سنتی غرقابی در کشاورزی افزود: استفاده از روشهای نوین و بازچرخانی آب از جمله الزامات است. قانون برنامه کشور نیز این امر را تصریح کرده که واحدهای صنعتی جدید نباید در مناطقی مثل البرز ایجاد شوند و واحدهای فعلی باید از پساب بازچرخانیشده استفاده کنند. همچنین تأمین حقآبه زیستمحیطی تالابها از جمله مسئولیتهایی است که باید توسط نهادهای مدیریتی انجام شود.
محدودیتهای توسعه صنعتی در البرز
ایشان درباره ممنوعیت صدور مجوز جدید برای صنایع در استان البرز خاطرنشان کرد که تنها صنایع فعال با استفاده از آب بازچرخانیشده مجاز به ادامه فعالیت هستند. واحدهای صنعتی نظیر نیروگاه منتظر قائم که فاقد سیستم تصفیه بوده، باید اصلاح شوند. بدون مدیریت مناسب آب، امکان افزایش تولید وجود نخواهد داشت.
انتقال آب سدهای البرز به تهران
محمدپور به موضوع انتقال آب سدهای کرج و طالقان به تهران نیز پرداخت و توضیح داد که این انتقال از دهه ۴۰ آغاز شده و اساساً برای تأمین آب شرب مناطق تهران در نظر گرفته شده است. اما وی تأکید کرد که مسائل مربوط به کاهش آب شرب ناشی از رشد نامتوازن جمعیت در مناطق تهران و کرج است. همچنین، پرتیهای زیادی در مسیر انتقال آب وجود دارد که هنوز اصلاح نشدهاند.
در پایان، این مسئول محیط زیستی بیان کرد که استان البرز دیگر تحمل گسترش جمعیت و یا بارگذاری صنعتی جدید را ندارد. او تأکید کرد با تغییر سیاستهای کشاورزی و صنعتی و استفاده از راهکارهای مدیریت آب میتوان تهدیدات موجود را کاهش داد.