تکلیف بنزین هم چنان مشخص نیست / مردم چشم انتظارند !
اقتصادایرانی: بنزین در شرایطی توانسته است روند تأمین و توزیع خود را در روزهای جنگ، بمباران و اوج سفرهای تابستانی بدون توقف ادامه دهد که شکاف میان تولید و مصرف روزانه آن به شکل نگرانکنندهای در حال افزایش است؛ متوسط مصرف بنزین به ۱۳۵ میلیون لیتر در روز رسیده، در حالی که تولید پالایشگاهی بین ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیون لیتر و تولید از مسیرهایی مانند بلندینگ و ریفورمیت حدود ۱۰ میلیون لیتر است.
در چنین شرایطی، هرچند تاکنون حتی یک پمپبنزین نیز با وقفه در سوخترسانی مواجه نشده، اما ادامه این وضعیت نیازمند تصمیمی واحد و ملی است؛ چراکه همزمانی طرحهای مختلف برای انتقال سهمیه به کارت بانکی و بازتوزیع بنزین به هر کد ملی، در کنار محدودیتهای امنیت سایبری سامانه هوشمند سوخت، میتواند اصلاح نظام سهمیه و قیمتگذاری بنزین را با چالش مواجه کند.
« بنزین » امروز یک بیمار نیازمند رسیدگی است؛ تلاش و پشتکار کارکنان، متخصصان و مدیران صنعت نفت و صنعت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی کشور، از چاههای نفت تا پالایشگاهها و سیستم توزیع سوخت و حتی روشهای مبتکرانه مدیریتی برای پایداری سوخترسانی، موجب شده است تأمین بنزین در شرایطی پایدار بماند که در طول سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ چندین جنگ تحمیلی، بزرگ و پرهزینه را پشت سر گذاشتهایم. در این شرایط، نهتنها مصرف سوخت دچار رکود نشده، بلکه شاهد ثبت رکوردهای جدید تقاضای بنزین نیز بودهایم.
درست است که تا امروز، حتی در روزهای بمباران و همچنین در روزهای پرتردد سفرهای تابستانی، هیچ پمپبنزینی با وقفه در سوخترسانی مواجه نشده است، اما «بنزین» بیمار است و نیازمند رسیدگی است تا این پایداری سوخترسانی در ماههای آتی با چالش مواجه نشود.
رسیدن متوسط مصرف روزانه بنزین به ۱۳۵ میلیون لیتر، در شرایطی که تولید پالایشگاهی بین ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیون لیتر است و تولید از مسیر بلندینگ، ریفورمیت و سایر روشها نیز حدود ۱۰ میلیون لیتر برآورد میشود، نشاندهنده شکاف بزرگی میان تأمین و تقاضای بنزین است؛ شکافی که روزبهروز عمیقتر میشود. حتی محدودیتهای ناشی از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و دیگر جنگهای منطقه و جهان نیز امکان واردات بنزین برای پر کردن بخشی از این شکاف را محدود کرده است.
خطر نگاه جزیرهای به مسئله بنزین
در چنین شرایطی، آنچه میتواند فاجعهآفرین باشد، نگاه جزیرهای و بدون متولی واحد به موضوع بنزین است. در حالی که همه چیز از نهایی شدن افزایش تدریجی نرخ سوم بنزین به موازات اصلاح سهمیه نرخ دوم بنزین، بهمنظور برداشتن گام نخست برای اصلاح روند معیوب فعلی حکایت داشت، به نظر میرسد سازمانهای مختلف، طرحهای خود را برای بنزین بدون توجه به ضرورت وجود یک طرح واحد و ملی در این زمینه کلید زدهاند.
وزارت اقتصاد متولی انتقال سهمیه کارت سوخت به کارت بانکی شده و مسئولان این وزارتخانه، حتی در جایگاه مجری این طرح، درباره آن مصاحبه و اظهار نظر میکنند و از اجرایی شدن این طرح خبر میدهند. عدهای نیز با شعار پوپولیستی اجرای عدالت در توزیع بنزین، به دنبال درگیر کردن تمامی مردم با فرآیند خرید و فروش بنزین هستند.
طرح بازتوزیع بنزین به هر فرد نیز به رئیسجمهور پیشنهاد شده، اما مسعود پزشکیان در نهایت گزینه اصلاح تدریجی قیمت و سهمیه بنزین را انتخاب کرد. با این وجود، طبق شنیدهها، طرح بازتوزیع بنزین به هر کد ملی توسط سازمان بهینهسازی و راهبرد انرژی در حال پیگیری است.
آنچه مشخص است، طرح کاهش سهمیه بنزین ۳۰۰۰ تومانی از ۷۰ لیتر به ۵۰ لیتر در کارتهای سوخت شخصی که از ابتدای ماه جاری اجرایی شده، بخش نخست اجرای تدریجی اصلاح قیمت و سهمیه بوده است. در بخش دوم قرار بود نرخ سوم بنزین، یعنی کارت آزاد جایگاهها، افزایش اندکی داشته باشد که این بخش هنوز اجرایی نشده است.
۲ طرح جدید و چالش امنیت سامانه سوخت
اما دو طرح انتقال سهمیه کارت سوخت به کارت بانکی که توسط وزارت اقتصاد در حال پیگیری است و طرح بازتوزیع بنزین به هر فرد که توسط سازمان بهینهسازی در حال پیگیری است، بهطور جدی با مشکل تأمین امنیت سایبری سامانه هوشمند سوخت مواجه هستند. بررسیها نشان میدهد به همین دلیل بزرگ و مهم امنیتی، این طرحها حداقل در شرایط فعلی قابلیت اجرا ندارند و به نظر میرسد بهترین اقدام برای بنزین، بازگشت به طرح اصلاح تدریجی نرخ سوم آن باشد.
در این طرح، نرخ اول، یعنی بنزین ۱۵۰۰ تومانی، و نرخ دوم، یعنی بنزین ۳۰۰۰ تومانی، بدون تغییر باقی میمانند و تنها نرخ سوم بنزین که مربوط به کارت آزاد جایگاههاست، به صورت فصلی تغییر خواهد کرد.
