خریداران طلای آنلاین حتما این خبر را بخوانند

اقتصادایرانی:

اصلاح دستورالعمل خرید و فروش آنلاین طلا و نقره، یک تغییر مهم در فرآیند فعالیت سکوهای معاملاتی ایجاد کرده است. بر اساس متن اصلاحی، شرط دریافت تأییدیه بانک مرکزی برای صدور، تمدید و ابطال مجوز این سکوها حذف شده؛ با این حال، نقش بانک مرکزی در حوزه‌هایی مانند پرداخت، نگهداری ذخایر فیزیکی و تعیین سقف نقل‌وانتقال همچنان ادامه دارد.

این اصلاحیه علاوه بر تغییر فرآیند مجوزدهی، سازوکار مدیریت و نظارت بر «سامانه ناظر» و نحوه تبادل اطلاعات مربوط به کاربران و تعهدات طلایی سکوها را نیز تغییر داده است.

حذف تأییدیه بانک مرکزی از فرآیند صدور مجوز

بر اساس ماده ۲ دستورالعمل اولیه، اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی پس از انجام استعلام‌های مورد نیاز و دریافت تأییدیه بانک مرکزی، مسئول صدور، تمدید و ابطال مجوز فعالیت سکوهای خرید و فروش آنلاین طلا و نقره بود.

در اصلاحیه جدید، عبارت مربوط به دریافت تأییدیه بانک مرکزی از این ماده حذف شده است. در نتیجه، تأیید این بانک دیگر به‌عنوان شرط صریح صدور، تمدید و ابطال مجوز سکوها در متن دستورالعمل درج نشده و فرآیند مجوزدهی بر اساس ضوابط مصوب هیئت مقررات‌زدایی و بهبود محیط کسب‌وکار و از طریق اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی دنبال خواهد شد.

این تغییر به معنای حذف کامل بانک مرکزی از تنظیم‌گری بازار طلای آنلاین نیست؛ بلکه نشان می‌دهد فرآیند مجوزدهی کسب‌وکارها از وظایف بانکی و نظارتی این نهاد تفکیک بیشتری پیدا کرده است.

دستورالعمل اولیه چه زمانی تصویب شد؟

دستورالعمل اولیه خرید و فروش برخط طلا و نقره در جلسه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۴ هیئت وزیران به تصویب رسید و در ۱۴ آبان همان سال ابلاغ شد.

در چارچوب اولیه، بانک مرکزی علاوه بر نقش‌آفرینی در زیرساخت‌های پرداخت و نظارت بر موجودی طلا و نقره، در فرآیند صدور مجوز سکوها نیز نقش مستقیم داشت. اصلاحیه جدید بخشی از این اختیارات را تغییر داده و سازوکار تازه‌ای برای مدیریت سامانه ناظر پیش‌بینی کرده است.

سامانه ناظر چه تغییری می‌کند؟

یکی دیگر از تغییرات مهم اصلاحیه به سامانه ناظر مربوط است؛ سامانه‌ای که در دستورالعمل اولیه برای تطبیق تعهدات سکوها در برابر مشتریان با میزان طلای موجود در خزانه‌ها و همچنین پایش معاملات پیش‌بینی شده بود.

در متن اولیه، بانک مرکزی موظف بود ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ دستورالعمل، سامانه ناظر را طراحی و ایجاد کند. همچنین قرار بود دستورالعمل مربوط به ضوابط اقدامات نظارتی و نحوه بهره‌برداری از این سامانه، پس از تأیید هیئت مقررات‌زدایی و بهبود محیط کسب‌وکار ابلاغ شود.

در اصلاحیه جدید، عبارت مربوط به طراحی و ایجاد سامانه ناظر و بخشی از فرآیند تهیه و ابلاغ دستورالعمل آن تغییر کرده است. مطابق متن اصلاحی، ضوابط مربوط به سامانه ناظر از سوی کارگروه موضوع ماده ۱۷ دستورالعمل ابلاغ خواهد شد.

همچنین با حذف ماده ۹ دستورالعمل اولیه، شماره مواد بعدی تغییر کرده و ماده ۱۸ سابق به ماده ۱۷ تبدیل شده است. در این ماده، تشکیل سازوکار کارگروهی با مشارکت دستگاه‌های مرتبط و اضافه شدن وزارت امور اقتصادی و دارایی و دبیرخانه ستاد هماهنگی مبارزه با مفاسد اقتصادی به ترکیب پیش‌بینی‌شده، از دیگر تغییرات متن اصلاحی است.

بر اساس تبصره الحاقی به این ماده، نظارت بر سامانه ناظر از طریق وزارت اطلاعات بر عهده کارگروه موضوع این ماده قرار می‌گیرد. بنابراین، در کنار تغییر فرآیند مجوزدهی، ساختار پیش‌بینی‌شده برای اداره و نظارت بر سامانه ناظر نیز از چارچوب اولیه فاصله گرفته است.

اطلاعات کاربران و طلای تعهدشده سکوها به کجا می‌رود؟

در دستورالعمل اولیه، دبیرخانه هیئت عالی نظارت بر سازمان‌های صنفی کشور با همکاری فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف بود فهرست کاربران و میزان طلای تعهدشده سکوها را صحت‌سنجی کند و این اطلاعات را برای درج در سامانه ناظر و تطبیق با مقررات در اختیار بانک مرکزی قرار دهد.

اصلاحیه جدید این تکلیف را نیز تغییر داده است. بر اساس متن اصلاحی، فرماندهی کل انتظامی جمهوری اسلامی ایران با همکاری دبیرخانه هیئت عالی نظارت بر سازمان‌های صنفی کشور باید اطلاعات مربوط به کلیه کاربران و میزان طلای تعهدشده سکوها را صحت‌سنجی کند و برای درج در سامانه ناظر و تطبیق با مقررات، در اختیار این سامانه قرار دهد.

به این ترتیب، مقصد اطلاعات صحت‌سنجی‌شده از بانک مرکزی به سامانه ناظر تغییر کرده است؛ تغییری که با اصلاح سازوکار مدیریت و نظارت بر این سامانه هم‌راستا است.

آیا نظارت بانک مرکزی بر معاملات آنلاین طلا حذف شده است؟

با وجود حذف شرط تأییدیه بانک مرکزی برای صدور مجوز سکوها، برخی وظایف این بانک بر اساس دستورالعمل اولیه و ضوابط مرتبط همچنان برقرار است.

• خزانه‌های نگهداری طلا و نقره باید مورد تأیید بانک مرکزی باشند.

• پرداخت وجه مشتری به سکوها باید از طریق درگاه پرداخت معرفی‌شده و مورد تأیید بانک مرکزی انجام شود.

• پرداخت وجه از سوی سکو به مشتری تابع ضوابط تعیین‌شده در دستورالعمل است.

• سقف نقل‌وانتقال روزانه در سامانه‌ها مطابق ضوابط ابلاغی بانک مرکزی تعیین می‌شود.

از سوی دیگر، بانک مرکزی پیش‌تر ضوابط ناظر بر خزانه‌داری شمش طلا و نقره توسط اشخاص حقوقی مورد تأیید خود برای سکوهای آنلاین را ابلاغ کرده بود.

این موارد نشان می‌دهد نقش بانک مرکزی در حوزه نگهداری ذخایر فیزیکی و زیرساخت‌های پرداخت، از موضوع صدور مجوز فعالیت سکوها جداست و با حذف شرط تأییدیه برای مجوزها، از میان نرفته است.

جمع‌بندی اصلاحیه خرید و فروش آنلاین طلا

در مجموع، اصلاحیه ابلاغ‌شده از سوی معاون اول رئیس‌جمهور، تأییدیه بانک مرکزی را از فرآیند صدور، تمدید و ابطال مجوز سکوهای آنلاین طلا و نقره حذف کرده و هم‌زمان سازوکار اداره و نظارت بر سامانه ناظر را تغییر داده است.

با این حال، برای ارزیابی میزان تغییر در نظارت عملی بر معاملات آنلاین طلا و نقره، باید ضوابط اجرایی کارگروه و نحوه بهره‌برداری از سامانه ناظر نیز مورد توجه قرار گیرد.