روزنامه شرق: اصرار ایران بر حق غنی سازی،مذاکره با آمریکا را به بن بست می کشاند
اقتصاد ایرانی ؛ اصرار ایران بر حق غنیسازی و شخصیسازی سیاست خارجی آمریکا توسط ترامپ، مسیر مذاکرات هستهای را پیچیدهتر کرده و گمانهزنیها درباره آغاز دور جدید گفتوگوها را تقویت کرده است.
کوروش احمدی، دیپلمات سابق، در یادداشتی که در روزنامه شرق منتشر شده، دیدگاههای خود را پیرامون چالشها و ملاحظات مرتبط با مذاکرات ایران و آمریکا بیان کرده است. او در این یادداشت به بررسی گذشته مذاکرات، چگونگی انجام آنها و مسائل پیرامونی پرداخته است.
مسائل پیشین در مذاکرات ایران و آمریکا
به گفته احمدی، زمانی که ایران مذاکرات با ایالات متحده را به رسمیت شناخته، نوع مذاکرات (مستقیم یا غیرمستقیم) همواره یکی از نکات چالشبرانگیز بوده است. او به نمونههایی از مذاکرات مستقیم در سال ۱۳۹۱ در عمان، مربوط به مسائل هستهای، و دورهای که این مذاکرات مستقیماً برای توافق برجام ادامه یافت، اشاره کرده است. با روی کار آمدن دولت ترامپ، این روند متوقف شد و تلاشهای دولت او برای مذاکره با جمهوری اسلامی ایران با پاسخ منفی همراه بود.
در دوره دولت بایدن، ایران تنها به برگزاری مذاکرات غیرمستقیم رضایت داد، اما توافق مورد نظر نهایی نشد. در ادامه، مذاکرات غیرمستقیم در بهار همان سال دوباره از سر گرفته شد. با این حال، احمدی تأکید دارد که مذاکرهنکردن یا غیرمستقیمبودن در فضای دیپلماتیک امری غیرمعمول است و مذاکره مستقیم به دلیل انتقال شفاف مواضع از اهمیت ویژهای برخوردار است.
نقش شخصیت ترامپ در روند دیپلماتیک
احمدی به خصوصیتهای شخصی دونالد ترامپ و تأثیر آن بر مذاکرات اشاره کرده است. به گفته او، ترامپ سیاست خارجی آمریکا را شخصیسازی کرده و سازوکارهای تصمیمگیری رسمی را به حاشیه رانده بود. او ترجیح داشت شخصاً در تصمیمگیریها و مذاکرات ایفای نقش کند. در نتیجه، نماینده ترامپ نمیتوانست پیام روشن و ثابتی ارائه کند و مکرراً مجبور به تغییر مواضع خود میشد. نمونه این رویکرد، سفر نخستوزیر وقت ژاپن به تهران و پیامهایی بود که ترامپ ارسال کرده بود، از جمله دعوت از محمدجواد ظریف برای حضور در کاخ سفید.
اصرار بر غنیسازی؛ چالشهای پیشرو
احمدی از تأکید بر حق غنیسازی به عنوان مسئلهای حیثیتی یاد میکند. او به نقل از عباس عراقچی، مذاکرهکننده ارشد پیشین ایران، میگوید که اگر ایران غنیسازی را کنار میگذاشت، جنگی رخ نمیداد. اما اکنون که ایران در این زمینه مقاومت کرده، نمیتواند به راحتی از آن دست بکشد. احمدی ولی از دولت میخواهد توضیح دهد که چرا این موضوع همچنان اولویتی حیاتی محسوب میشود، بهویژه در شرایطی که نیازی فوری به غنیسازی وجود ندارد و ممکن است عواقب سنگینی مانند جنگ یا تخریب زیرساختهای اساسی را در پی داشته باشد.
ضرورت شفافیت و بررسی مواضع دو طرف
احمدی بر لزوم شفافیت در مذاکرات تأکید کرده و معتقد است اگر ایران بر مواضع خود پافشاری دارد، باید دلایل و توجیههای خود را روشن به طرف مقابل ارائه کند. او میافزاید که خطوط قرمز مذاکره باید در مرحله توافق تبیین شود، نه در مرحله گفتوگو. همچنین او پیشنهاد میکند نظرات آمریکا درباره برنامههای موشکی و سیاستهای منطقهای شنیده شود اما در زمینه حفظ توان بازدارندگی، ایران باید قاطعانه موضع خود را دنبال کند.
آینده مذاکرات و چالشهای پیشرو
در پایان، احمدی هشدار داده است که مشکل صرفاً جنگ یا عدم وقوع آن نیست. بلکه فشارهای ناشی از بحرانهای داخلی، تحریمها، کاهش سرمایه اجتماعی و حتی ایجاد تردیدهای جدی در میان متحدان بینالمللی مانند روسیه و چین، مسائلی حیاتی برای ایران محسوب میشوند. به گفته او، باید پرسید آیا ایران میتواند تحت چنین شرایطی به همین روند ادامه دهد و اگر بله، این ادامه تا چه زمانی امکانپذیر خواهد بود و چه هزینههایی در بر خواهد داشت.
