واکنش روحانی به منتقدان؛ حرف من درباره همهپرسی تحریف شد
حسن روحانی با واکنش به برداشتهای مطرحشده از سخنان قبلی خود تأکید کرد منظورش برگزاری همهپرسی برای دفاع در برابر تجاوز نبوده و دفاع از کشور را موضوعی بدیهی دانست؛ رئیسجمهوری پیشین در عین حال گفت اهداف بلندمدت کشور به پشتوانه مردم نیاز دارد و ایران باید در زمان مناسب از مرحله درگیری نظامی به ترتیبات سیاسی پایدار برسد.
روحانی به حاشیههای سخنانش درباره همهپرسی پاسخ داد
حسن روحانی، رئیسجمهوری پیشین، در دیدار با جمعی از سفیران، استادان و صاحبنظران سیاست خارجی به برداشتهایی که از اظهارات قبلی او درباره همهپرسی مطرح شده بود، واکنش نشان داد و تأکید کرد منظورش این نبوده که دفاع در برابر تجاوز به همهپرسی گذاشته شود.
روحانی توضیح داد که بحث اصلی او ضرورت برخورداری «اهداف ملی» از پشتوانه مردم بوده است. او گفت در سخنان قبلی خود نه از کلمه رفراندوم استفاده کرده و نه کلمه همهپرسی را به کار برده است. به گفته او، ایران آغازگر جنگ نبوده و در صورت تجاوز، دفاع از کشور یک موضوع بدیهی است.
اهداف ملی به حمایت مردم نیاز دارد
رئیسجمهوری پیشین گفت منظور او این بوده که اهداف بلندمدت ملی برای آنکه به قدرت، ثروت، صلح، وحدت ملی و ارتقای جایگاه ایران منتهی شوند، به حمایت گسترده جامعه نیاز دارند.
روحانی همچنین گفت اظهارات قبلیاش درباره جنگ جاری نبوده و برخی منتقدان با تغییر مضمون سخنان او، چنین برداشتی را ایجاد کردهاند که دفاع در برابر تجاوز را مشروط به همهپرسی دانسته است.
او با تأکید بر اینکه موضوع مورد بحثش «اهداف ملی» بوده، توضیح داد هر کشوری برای بقا و توسعه خود اهداف کلانی دارد و دستیابی به این اهداف بدون پشتیبانی بخش بزرگی از جامعه دشوار خواهد بود. از نگاه او، مردم باید نسبت به اهداف بلندمدت کشور آگاهی داشته باشند و نظر آنها نیز در تصمیمهای ملی مورد توجه قرار گیرد.
روحانی: وحدت ملی به معنای یکسان بودن دیدگاهها نیست
روحانی اختلافنظر درباره مسائل کشور را طبیعی دانست و تأکید کرد وحدت ملی نباید با یکسان بودن دیدگاهها اشتباه گرفته شود. به گفته او، هدف باید دستیابی به وحدت ملی باشد، نه اینکه همه افراد جامعه الزاماً دیدگاه یکسانی داشته باشند.
او در ادامه به نحوه برخورد با مخالفان سیاسی پرداخت و این موضوع را نیز بخشی از مسئله وحدت ملی دانست. روحانی با اشاره به سخنی از امام علی(ع) در جریان جنگ صفین گفت حتی در شرایط جنگ نیز ناسزاگویی به طرف مقابل مورد تأیید نبوده است.
رئیسجمهوری پیشین با اشاره به عبارت «انی اکره لکم ان تکونوا سبابین» تأکید کرد اختلاف سیاسی حتی در شدیدترین شرایط نمیتواند مجوزی برای ناسزاگویی، تحریف سخنان یا تحریک دیگران علیه یک فرد باشد.
او همچنین با نقل روایتی از امام صادق(ع) بر راستگویی، امانتداری، تقوا و حسن خلق تأکید کرد و گفت رفتار سیاسی نیز باید با چنین معیارهایی هماهنگ باشد. روحانی در همین زمینه تأکید کرد کسانی که خود را شیعه امام صادق میدانند، باید درست و با ادب سخن بگویند.
روحانی: هنوز از جنگ خارج نشدهایم
روحانی در بخش دیگری از سخنانش وضعیت کنونی ایران را مورد توجه قرار داد و گفت کشور همچنان در شرایط بحران قرار دارد و نباید تصور کرد با پایان برخی مراحل درگیری، مسئله جنگ نیز به پایان رسیده است.
به گفته او، ایران همچنان در میانه بحران قرار دارد و هنوز از جنگ خارج نشده است.
رئیسجمهوری پیشین یکی از مسائل مهم پیش روی ایران را چگونگی و زمان انتقال از مرحله درگیری نظامی به ترتیبات سیاسی پایدار دانست. او تأکید کرد دفاع در برابر متجاوز باید ادامه پیدا کند، اما تصمیم درباره زمان عبور از میدان به سیاست نیز باید بر اساس محاسبه منافع ملی اتخاذ شود.
پایان حملات به معنای دستیابی به امنیت پایدار نیست
روحانی معتقد است انتقال از مرحله نظامی به سیاسی باید در نقطهای انجام شود که احتمال تجاوز بعدی کاهش پیدا کرده باشد و ترتیبات بهدستآمده بتواند منافع ایران را تضمین کند.
او تأکید کرد پایان موفق یک جنگ صرفاً به معنای متوقف شدن حملات نیست؛ زیرا اگر درگیری متوقف شود اما احتمال آغاز دوباره جنگ همچنان بالا باشد، نمیتوان گفت امنیت پایدار به دست آمده است.
رئیسجمهوری پیشین همچنین گفت تصمیمگیری درباره ادامه یا توقف درگیری باید با بررسی سود و زیان آن برای کشور همراه باشد و هدف نهایی، حرکت از «ترتیبات میدان» به سمت «ترتیبات پایدار سیاسی» باشد.
به گفته روحانی، ایران پس از پایان درگیری نظامی باید از فضای جنگ نیز خارج شود، زیرا ادامه فضای ناامنی و بحران میتواند سرمایهگذاری، توسعه اقتصادی و بهبود شرایط زندگی مردم را دشوار کند.
دیپلماسی و قدرت نظامی در برابر یکدیگر نیستند
روحانی هدف نهایی را دستیابی به عزت کشور، امنیت پایدار، توسعه و رفاه مردم دانست و تأکید کرد نباید قدرت سیاسی و دیپلماسی را در مقابل قدرت نظامی قرار داد.
از نگاه او، دیپلماسی میتواند پیش از شکلگیری بحران برای جلوگیری از جنگ، هنگام بحران برای کنترل شرایط و پس از پایان درگیری برای انتقال از میدان به ترتیبات سیاسی مورد استفاده قرار گیرد.
رئیسجمهوری پیشین در ادامه به تجربه پرونده هستهای در سال ۱۳۸۲ و شرایط منطقه پس از سقوط بغداد اشاره کرد و گفت در آن مقطع، دیپلماسی در جلوگیری از افزایش تهدید علیه ایران نقش داشت.
او همچنین گفت تجربه جنگهای اخیر باعث شده در بخشی از جامعه نسبت به مذاکره تردیدهایی شکل بگیرد، اما این تجربه نباید به کنار گذاشتن یکی از منابع قدرت کشور منجر شود.
روحانی: هیچکدام از پایههای قدرت را نباید کنار بگذاریم
روحانی تأکید کرد ایران نباید هیچیک از پایههای قدرت خود را کنار بگذارد. به گفته او، قدرت نظامی همچنان یکی از پایههای اصلی جلوگیری از تحمیل اراده خارجی به ایران محسوب میشود و ضعفهایی که در جریان جنگ آشکار شده، بهخصوص در حوزه فناوری و جنگ مدرن، باید مورد بررسی قرار گرفته و برطرف شود.
او گفت در جنگ جدید، برتری فناوری، کشف زودهنگام تهدیدها، توان راداری، برد تسلیحات و سرعت واکنش از عواملی هستند که میتوانند در نتیجه نبرد نقش تعیینکننده داشته باشند.
در عین حال، روحانی تأکید کرد امنیت ملی را نمیتوان تنها بر قدرت آفندی و پدافندی بنا کرد.
اقتصاد، دیپلماسی و مردم بخشی از بازدارندگی هستند
رئیسجمهوری پیشین اقتصاد، دیپلماسی، موقعیت جغرافیایی، پدافند غیرعامل و سرمایه اجتماعی را از دیگر مؤلفههای بازدارندگی دانست و گفت مجموعه این ظرفیتها باید در نهایت به شکلگیری «بازدارندگی ملی» منجر شود.
روحانی همچنین حضور یکپارچه مردم را بالاتر از قدرت نظامی، سیاسی و اقتصادی دانست و اعتماد مردم به اطلاعات رسمی، پاسخگویی مسئولان، مشارکت عمومی و اقناع جامعه را از اجزای قدرت ملی معرفی کرد.
او تأکید کرد نارضایتی یا اعتراض مردم نسبت به عملکردها الزاماً به معنای همراهی آنان با دشمن خارجی نیست. به گفته روحانی، تجربه جنگ نشان داده است هنگام حمله به کشور، مردم برای ایران، استقلال و تمامیت سرزمینی آن میایستند و هر اندازه اعتماد و رضایت عمومی افزایش پیدا کند، توان کشور برای مقاومت در برابر فشار خارجی نیز بیشتر خواهد شد.
روایت روحانی از اهداف محققنشده دشمنان
روحانی در ادامه با تأکید بر آنچه اثرگذاری بازدارندگی ایران در جلوگیری از تحقق اهداف دشمنان خواند، گفت فروپاشی نظام، تجزیه ایران، تسلیم حکومت و از بین بردن توان موشکی و هستهای از جمله اهداف دشمن بودهاند که به گفته او محقق نشدهاند.
رئیسجمهوری پیشین افزود اکنون مسئله اساسی این است که مقاومت چگونه میتواند به امنیت پایدار و کاهش احتمال وقوع جنگ بعدی منجر شود.
پیشنهاد روحانی برای تغییر نقش تنگه هرمز
روحانی در بخش دیگری از سخنانش به تنگه هرمز پرداخت و گفت تاکنون هرمز بیشتر بهعنوان ابزاری برای اعمال فشار در زمان جنگ و بحران مورد توجه قرار گرفته، اما باید بررسی شود که چگونه میتوان این ظرفیت را به پایهای برای وابستگی متقابل و توسعه ایران تبدیل کرد.
او تأکید کرد ثبات تنگه هرمز برای امنیت انرژی، کشتیرانی و اقتصاد بسیاری از کشورها اهمیت دارد و باید شرایط بهگونهای باشد که این کشورها در ثبات ایران نیز منفعت داشته باشند.
به گفته روحانی، هرمز باید از یک اهرم در زمان جنگ و بحران به ابزاری برای ایجاد وابستگی متقابل تبدیل شود و از ظرفیت آن برای افزایش سرمایهگذاری، تجارت، فناوری و روابط اقتصادی ایران با کشورهای منطقه، آسیا و اروپا استفاده شود.
او معتقد است در صورت تحقق چنین تغییری، این مسئله میتواند به یکی از مهمترین دستاوردهای ایران از شرایط کنونی تبدیل شود.
دیپلماسی فقط مذاکره نیست
رئیسجمهوری پیشین در ادامه تأکید کرد دیپلماسی را نباید تنها به مذاکره محدود کرد و وظیفه اصلی سیاست خارجی را «مدیریت فضای بیرون کشور» دانست.
او کاهش تعداد دشمنان، افزایش شمار دوستان، پایین آوردن سطح تخاصم، تقویت روابط با کشورهای همسایه، جذب سرمایه و فناوری و فراهم کردن بازار برای اقتصاد ایران را از وظایف دیپلماسی برشمرد.
روحانی یکی از چالشهای سیاست خارجی ایران را افزایش هزینه ارتباط با کشور برای شرکای خارجی دانست و گفت یکی از وظایف دیپلماسی باید کاهش این هزینه باشد.
روایت روحانی از گفتوگوهایش با روسیه و چین
روحانی همچنین به گفتوگوهای خود با رهبران روسیه و چین در دوران ریاستجمهوریاش اشاره کرد و گفت برداشت او از این مذاکرات این بوده که چین و روسیه خواهان توسعه روابط با ایران بودهاند، اما در عین حال خواستهاند هزینه این روابط کاهش پیدا کند.
او بر اهمیت جذب سرمایه و فناوری برای دوران پس از جنگ نیز تأکید کرد و گفت فناوری هم برای اقتصاد و هم برای قدرت دفاعی کشور ضروری است.
رئیسجمهوری پیشین روابط با همسایگان را یکی از مهمترین سرمایههای ایران دانست و تأکید کرد از همین حالا باید برای بهبود روابط سیاسی، اقتصادی، تجاری، گردشگری و مردمی با کشورهای پیرامونی برنامهریزی شود.
به گفته روحانی، هر فاصلهای که در دوران بحران میان ایران و همسایگان ایجاد شده است، باید پس از عبور از بحران کاهش پیدا کند.
هدف نهایی از نگاه روحانی چیست؟
روحانی در پایان تأکید کرد قدرت نظامی، دیپلماسی، اقتصاد، جغرافیا و مردم نباید منابعی جدا از یکدیگر تلقی شوند، بلکه مجموعه این مؤلفهها باید در کنار هم قدرت ملی ایران را شکل دهند.
به گفته رئیسجمهوری پیشین، مسئله فقط عبور از بحران فعلی نیست؛ بلکه باید شرایطی ایجاد شود که احتمال وقوع جنگ بعدی کاهش پیدا کند، کشور از فضای جنگ خارج شود و نتیجه قدرت ملی در قالب امنیت، توسعه و زندگی بهتر مردم دیده شود.
