مستاجران منتظر تصمیم جدید درباره افزایش اجاره باشند
اقتصادایرانی: همزمان با نزدیک شدن به فصل جابهجایی مستأجران، بحث تعیین سقف جدید افزایش اجارهبها برای سال ۱۴۰۵ دوباره داغ شده است؛ در شرایطی که با وجود تعیین سقف ۲۵ درصدی در سال گذشته، آمارهای رسمی از رشد ۳۱ درصدی میانگین اجارهها حکایت دارد و حالا پیشنهاد افزایش سقف اجاره تا ۳۳ درصد روی میز تصمیمگیری قرار گرفته است.
سقف افزایش اجارهبها در سال ۱۴۰۴ نهایتا ۲۵ درصد بود اما آمارهای رسمی از تورم ۳۱ درصدی میانگین اجارهبها در حدفاصل فروردین ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ پردهبرداری میکند و بسیاری از مستاجرها با میزان افزایش بیشتری دستوپنجه نرم کردند. بحث سقف افزایش اجارهبها حالا در آستانه فصل جابجایی ۱۴۰۵ دوباره جدی شده و پیشنهادهای تازهای برای ۳۰ میلیون مستاجر در کشور روی میز آمده است.
سقف افزایش اجارهبها چیست؟
سقف افزایش اجارهبها یعنی حدی که صاحبخانه نباید از آن بالا برود و اجاره سال جدید را بیشتر از آن افزایش دهد. این سیاست در اصل یکی از مصوبات ستاد ملی کرونا بود و برای این طراحی شد که فشار ناگهانی روی مستاجرها کمتر شود. منطق این تصمیم ساده است. وقتی تورم بالا میرود، اجاره نیز افزایش پیدا میکند اما قرار نیست هر صاحبخانهای هر عددی را روی قرارداد سال بعد بگذارد.
سقف افزایش اجارهبها در سالی که پشتسر گذاشتیم برای هر شهری به شکل متفاوت تعیین شد و اعلام عدد نهایی بر عهده شورای عالی مسکن استان گذاشته شد. مثلا در تهران افزایش تا سقف ۲۵ درصد مجاز بود. در کلانشهرها ۲۰ درصد و در سایر شهرها بین ۱۵ تا ۲۰ درصد به سقف اجارهبها اضافه شد.
ر
تورم اجارهبها در یک سال گذشته چقدر بوده است؟
داده های مرکز آمار نشان میدهد تورم نقطهبهنقطه اجارهبها از فروردین ۱۴۰۴ تا پایان فروردین ۱۴۰۵ حدود ۳۱ درصد بوده است. این عدد از تورم عمومی که حدود ۷۳ درصد گزارش شده، کمتر است اما هنوز با سقف افزایش اجارهبها فاصله دارد و نشان میدهد رشد اجاره در عمل از حد قانونی عبور کرده است.
نکته مهم این است که تورم نقطهبهنقطه ۳۱ درصدی فقط میانگین بازار است. یعنی همه مستاجرها دقیقا همین میزان افزایش را تجربه نکردهاند. در برخی از مناطق مخصوصا شهرهای بزرگ و محلههای پرتقاضای تهران رشد ۴۰ تا ۵۰ درصدی نیز گزارش شده است. به زبان ساده عدد رسمی بر مبنای میانگین کل کشور است و لزوما به معنای افزایش مساوی نیست.
سقف افزایش اجارهبها در سال ۱۴۰۵
اولین صحبتها از سقف افزایش اجارهبها ۱۴۰۵ به شکلی مطرح شده که نرخهای جدید هم با بازار هماهنگ باشد و هم فشار بیشتری بر مستاجرها وارد نکند. رییس کمیسیون عمران اتاق بازرگانی تهران که در جلسه شورای مسکن حضور دارد گفته بر اساس پیشنهادهای مطرح شده حداقل افزایش ۲۵ درصد و حداکثر ۳۳ درصد در نظر گرفته شده است. از همین خبر میتوانیم برداشت کنیم، سقف سال قبل دیگر پاسخگوی شرایط بازار نیست.
دلیل این تغییر روشن است. وقتی نرخ اجاره در یک سال حدود ۳۱ درصد بالا میرود، تعیین سقفی پایینتر از آن ممکن است عملا اجرا نشود. از طرف دیگر اگر سقف خیلی بالا برود، مستاجرها باز هم از حمایت واقعی دور میشوند. بنابراین پیشنهاد جدید تلاش میکند عددی نزدیک به واقعیت بازار داشته باشد.
با این حال همین بازه ۲۵ تا ۳۳ درصد هم برای بسیاری از خانواده ها عدد کوچکی نیست. فرض کنید اجاره یک خانه ۲۰ میلیون تومان باشد. با افزایش ۲۵ درصدی اجاره به ۲۵ میلیون میرسد و اگر افزایش ۳۳ درصدی اعمال شود، اجاره به حدود ۲۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان تبدیل میشود.
سقف افزایش اجارهبها زمانی اثرگذار است که هم صاحبخانه آن را رعایت کند و هم مستاجر بتواند روی اجرای آن حساب باز کند. اگر نظارت جدی نباشد بازار راه خودش را میرود و عدد رسمی فقط در قراردادهای محدودی رعایت خواهد شد.
در نهایت آنچه برای ۳۰ میلیون مستاجر اهمیت دارد، نه فقط عدد نهایی بلکه میزان پایبندی بازار به آن است. اگر سقف جدید دقیق، روشن و قابل اجرا باشد، میتواند کمی از فشار اجاره کم کند اما اگر فاصله میان قانون و واقعیت باقی بماند، باز هم بار اصلی روی دوش مستاجرها خواهد بود.
