العربیه از پیش‌نویس توافق ایران و آمریکا خبر داد؛ پای چین به میان آمد
در میانه تحرکات دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ و اختلاف‌های تهران و واشنگتن، یک رسانه عربی از چارچوبی تازه برای توافق احتمالی دو طرف خبر داده است؛ طرحی که چند موضوع حساس را هم‌زمان در بر می‌گیرد و می‌تواند مسیر مذاکرات را تغییر دهد.
شبکه العربیه مدعی شده است به نسخه‌ای از پیش‌نویس اولیه چارچوب مذاکرات ایران و آمریکا دست یافته که در آن، موضوعاتی از جمله وضعیت ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران، بازگشایی تنگه هرمز، کاهش تحریم‌ها و نقش احتمالی چین در تضمین توافق مطرح شده است.
بر اساس گزارشی که فرارو به نقل از العربیه منتشر کرده، این پیش‌نویس شامل چند محور اصلی است و اجرای تعهدات دو طرف را به اقدام‌های متقابل و قابل راستی‌آزمایی پیوند می‌دهد. با این حال، انتشار این گزارش به معنای نهایی شدن توافق یا پذیرش مفاد آن از سوی تهران و واشنگتن نیست.
بازگشایی تنگه هرمز ظرف هفت روز
یکی از مهم‌ترین بندهای ادعایی این پیش‌نویس، بازگشایی تنگه هرمز به روی تردد دریایی بین‌المللی ظرف هفت روز پس از دستیابی به تفاهم اولیه است.
تنگه هرمز یکی از مسیرهای راهبردی انتقال انرژی در جهان به شمار می‌رود و محدودیت تردد در آن طی ماه‌های گذشته بر بازار نفت و تجارت دریایی تأثیر گذاشته است. از همین رو، تعیین زمان‌بندی برای بازگشت کشتیرانی عادی می‌تواند یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر توافق احتمالی باشد.
سرنوشت ذخایر اورانیوم ایران چه می‌شود؟
بر اساس ادعای العربیه، در چارچوب پیشنهادی دو گزینه برای موضوع ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران مطرح شده است:
-
انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده به یک کشور ثالث که مورد توافق دو طرف باشد.
-
کاهش سطح غنی‌سازی اورانیوم.
این گزارش مشخص نمی‌کند کدام‌یک از این گزینه‌ها در مذاکرات مورد توجه جدی‌تر قرار گرفته یا درباره میزان و جزئیات اجرای آن توافقی حاصل شده است.
چین به‌عنوان ضامن احتمالی توافق
یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده در گزارش العربیه، نقش احتمالی چین در تضمین اجرا و پایداری توافق است.
طبق این روایت، چین می‌تواند به‌عنوان ضامن احتمالی هرگونه توافق میان ایران و آمریکا عمل کند. البته در گزارش منتشرشده، جزئیات اختیارات، تعهدات و سازوکار ایفای این نقش مشخص نشده است.
احتمال انتقال مذاکرات مستقیم به دوحه
در بخش دیگری از پیش‌نویس ادعایی آمده است که مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا ممکن است به‌جای استانبول در دوحه برگزار شود.
قطر در ماه‌های گذشته یکی از بازیگران فعال در میانجی‌گری میان تهران و واشنگتن بوده است. سفر هیئت قطری به تهران و ادامه رایزنی‌های دیپلماتیک نیز در روزهای اخیر مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است.
تغییر محل احتمالی مذاکرات از استانبول به دوحه، در صورت تأیید، می‌تواند نشانه‌ای از تغییر در ترتیبات دیپلماتیک و نقش میانجی‌ها باشد؛ هرچند هنوز برگزاری قطعی نشست مستقیم در دوحه تأیید نشده است.
کاهش تحریم‌ها در برابر تعهدات هسته‌ای و امنیت دریایی
بر اساس متن منتشرشده از سوی العربیه، اقدامات ایران در پرونده هسته‌ای و حوزه امنیت دریایی قرار است با اقدام‌های مشخص آمریکا برای کاهش تحریم‌ها، محاصره‌ها و محدودیت‌های اقتصادی همراه شود.
در این چارچوب، قرار نیست یک طرف بدون دریافت تعهدات متقابل و قابل سنجش، امتیازهای مهمی واگذار کند. به بیان دیگر، اجرای مراحل توافق به اقدام‌های متناظر دو طرف وابسته خواهد بود.
سازوکار راستی‌آزمایی و حل اختلاف
پیش‌نویس ادعایی همچنین از ایجاد یک سازوکار مستقل راستی‌آزمایی سخن می‌گوید. بر اساس این سازوکار، میزان پایبندی طرفین به تعهدات باید پیش از ورود به مراحل بعدی توافق ارزیابی شود.
همچنین پیش‌بینی شده است که میانجی‌ها و طرف‌های ضامن در قالب یک سازوکار حل اختلاف، به تأخیرها یا موارد نقض تعهد رسیدگی کنند تا اختلاف‌ها به تشدید دوباره درگیری نظامی منجر نشود.
آیا توافق ایران و آمریکا نزدیک است؟
گزارش العربیه در شرایطی منتشر شده که تلاش‌های میانجی‌گرانه برای ازسرگیری مذاکرات و پایان دادن به جنگ ادامه دارد؛ با این حال، اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات و موضوعات مورد مذاکره همچنان پابرجاست.
خبرگزاری رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که پیشنهاد هفت‌روزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، به رفع محاصره بنادر ایران، لغو تحریم‌های صادرات نفت و پایان درگیری‌ها در جبهه‌های منطقه‌ای گره خورده است. در مقابل، واشنگتن خواهان رسیدگی به پرونده هسته‌ای ایران از ابتدای مذاکرات است.
بنابراین، آنچه العربیه از آن به‌عنوان چارچوب اولیه توافق احتمالی یاد کرده، هنوز در حد یک گزارش رسانه‌ای درباره پیش‌نویس مذاکرات است و نمی‌توان آن را توافق نهایی یا مورد تأیید رسمی دو کشور دانست.
