تکذیب دولت در برابر اختلاف ۳ نهاد / دهکهای ۸ تا ۱۰ کالابرگ حذف میشوند؟
اقتصادایرانی: چند روز است شایعه حذف دهکهای ۸ تا ۱۰ از فهرست دریافتکنندگان کالابرگ الکترونیکی در فضای مجازی دستبهدست میشود.
یک مقام دولتی بهصراحت این خبر را رد کرده و گفته هیچ برنامهای برای حذف حتی یک نفر از فهرست کالابرگبگیران وجود ندارد. با این حال، پشت این تکذیب، یک اختلاف واقعی و حلنشده میان سه نهاد اصلی دولت بر سر آینده این طرح حمایتی پنهان است که ارزش دنبال کردن دارد.
ماجرا از کجا شروع شد؟
منشأ نگرانیها اظهارات یکی از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس بود. او گفته بود پیشنهادی روی میز است که سه دهک بالای درآمدی جامعه از افزایش مبلغ کالابرگ بیبهره بمانند و در عوض، رقم بیشتری—افزایشی بالای ۲۰ درصد—به هفت دهک پایینتر تعلق بگیرد. او این موضوع را در «مراحل پایانی تصمیمگیری» توصیف کرده بود. همین جمله، در بازنشر خبری، بهاشتباه بهصورت «حذف کامل چند دهک از کالابرگ» تعبیر و در عناوین خبری و شبکههای اجتماعی پخش شد. برای دیدن فهرست دقیق دهکهایی که پیشتر از اصل طرح کنار گذاشته شده بودند، میتوانید به راهنمای اعتراض به دهکبندی کالابرگ مراجعه کنید.
چرا اینقدر ابهام وجود دارد؟
نکتهی کلیدی که در اغلب بازنشرها گم شده، تفاوت میان دو پیشنهاد کاملاً متفاوت است:
- پیشنهاد یک — کنار گذاشتن از اصل کالابرگ: رئیس سازمان برنامه و بودجه معتقد است ضرورتی ندارد هر ۱۰ دهک کشور کالابرگ بگیرند و پیشنهاد داده حمایت فقط به ۶ یا ۷ دهک اول جامعه محدود شود.
- پیشنهاد دو — محروم ماندن فقط از رقم افزایش: پیشنهاد نماینده مجلس این بود که دهکهای بالا کالابرگ فعلی خود را همچنان دریافت کنند، اما رقم افزایشی جدید فقط شامل دهکهای پایین شود.
این دو پیشنهاد در اخبار با هم قاطی شدند و همین باعث شد بسیاری تصور کنند تصمیم قطعی برای حذف گرفته شده، در حالیکه هیچکدام هنوز مصوب نیست.
موضع هر یک از سه نهاد دولتی
- سازمان برنامه و بودجه: با محدودیت شدید منابع مواجه است. رئیس این سازمان اعلام کرده افزایش ۵۰ درصدی اعتبار کالابرگ برای همه دهکها نیازمند حدود ۵۰۰ همت منابع جدید است که در حال حاضر وجود ندارد؛ بنابراین راهحل پیشنهادیاش، هدفمندتر کردن و کوچک کردن دایرهی دریافتکنندگان است.
- وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی: با هرگونه حذف گسترده مخالف است. معاون این وزارتخانه استدلال میکند نظام دهکبندی فعلی بهقدری ناقص است (اطلاعات تراکنشهای بانکی کامل نیست و ارزشگذاری دقیقی از خودرو و مسکن خانوارها وجود ندارد) که نمیتوان بر اساس آن افراد را از یک حمایت معیشتی محروم کرد. به گفته او، حتی در محتملترین سناریوی حذف، تعداد افراد حذفشده از میان ۸۷.5 میلیون نفر مشمول، به حدود ۲۵۰ هزار نفر هم نمیرسد.
- وزارت اقتصاد: رویکرد میانه دارد؛ نه موافق حذف دهکهای بالاست و نه موافق افزایش مبلغ برای همه. پیشنهادش این است که فقط اعتبار دهکهای کمدرآمد افزایش یابد و دهکهای بالاتر همان رقم فعلی را دریافت کنند.
الان دقیقاً چه کسانی کالابرگ میگیرند؟
طبق آخرین اعلام رسمی، کالابرگ الکترونیکی به دهکهای اول تا نهم تعلق میگیرد و تنها دهک دهم (پردرآمدترین گروه جامعه) از ابتدا مشمول این طرح نبوده است. جمعیت هدف طرح در حال حاضر حدود ۸۶ تا ۸۷ میلیون نفر است.
مبلغ کالابرگ همچنان چقدر است؟
با وجود همه این بحثها، هیچ تغییری در رویه فعلی رخ نداده و کالابرگ کماکان با همان رقم قبلی—یک میلیون تومان برای هر نفر—شارژ میشود. رئیسجمهور در روزهای ابتدایی تیرماه بار دیگر بر ضرورت افزایش این مبلغ متناسب با تورم تأکید کرد، بهویژه برای شش دهک پایینتر جامعه، اما رقم دقیقی اعلام نکرد. رئیس بانک مرکزی هم پیشتر از افزایشی در حدود ۲۰ درصد صحبت کرده بود.
جمعبندی
فعلاً هیچ دهکی از کالابرگ حذف نشده و طبق تکذیب رسمی، چنین برنامهای هم در دستور کار نیست. آنچه واقعی و در جریان است، رقابت میان سه نهاد دولتی بر سر شکل نهایی افزایش اعتبار کالابرگ است؛ موضوعی که به گفته یکی از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، بهزودی تعیینتکلیف خواهد شد. گسترش نیوز این موضوع را دنبال میکند و بهمحض اعلام رسمی تصمیم نهایی، جزئیات بهروزرسانی خواهد شد.
