اقتصادایرانی:

بسیاری از خانوارها پس از مراجعه به سامانه حمایت متوجه شده‌اند که دهک آن‌ها نسبت به گذشته تغییر کرده یا یارانه‌شان قطع شده است. در مقابل، گروهی دیگر بدون اینکه تغییری در وضعیت درآمدی خود ایجاد کرده باشند، با جابه‌جایی دهک مواجه شده‌اند و این سؤال برایشان به وجود آمده که  دولت دقیقاً بر چه اساسی دهک‌بندی را انجام می‌دهد؟

از سوی دیگر، شایعات متعددی در فضای مجازی منتشر می‌شود؛ از اینکه «خرید یک خودرو باعث حذف یارانه می‌شود» تا اینکه «اگر یک خانه بخرید دیگر یارانه نمی‌گیرید» یا «گردش حساب بالا به‌تنهایی باعث قطع یارانه است». اما واقعیت این است که بخش زیادی از این ادعاها ناقص یا نادرست هستند.

بر اساس آخرین آیین‌نامه‌های اجرایی و توضیحات وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حذف یارانه و تغییر دهک بر اساس مجموعه‌ای از شاخص‌های اقتصادی انجام می‌شود و هیچ عامل واحدی به‌تنهایی ملاک تصمیم‌گیری نیست. درآمد خانوار، ارزش املاک، ارزش خودروها، گردش حساب، اطلاعات مالیاتی، سفرهای خارجی و حتی برخی داده‌های اقتصادی دیگر، همگی در کنار یکدیگر تصویر وضعیت مالی هر خانوار را مشخص می‌کنند.

نکته مهم اینجاست که دهک‌بندی با حذف یارانه یکسان نیست. ممکن است دهک خانواری تغییر کند اما همچنان یارانه دریافت کند و برعکس، خانواری به دلیل عبور از معیارهای تعیین‌شده، از فهرست دریافت‌کنندگان یارانه حذف شود.

در این گزارش از گسترش نیوز به‌صورت کامل و بر اساس آخرین اطلاعات موجود تا ۱۴ تیر ۱۴۰۵ به تمام سؤالات کاربران پاسخ می‌دهیم؛ از اینکه دهک چگونه تعیین می‌شود و چه عواملی باعث تغییر آن می‌شود تا اینکه ارزش ملک و خودرو از چه رقمی می‌تواند در حذف یارانه مؤثر باشد، گردش حساب بانکی چه نقشی دارد و اگر دهک خانوار اشتباه تعیین شده باشد، چگونه باید اعتراض کرد.

دهک خانوار چیست و چرا اهمیت دارد؟

پیش از آنکه درباره تغییر دهک صحبت کنیم، باید بدانیم اصلاً دهک‌بندی به چه معناست.

دولت برای اجرای سیاست‌های حمایتی، تمام خانوارهای کشور را از نظر وضعیت اقتصادی به ۱۰ گروه یا دهک تقسیم می‌کند. این تقسیم‌بندی بر اساس توان مالی خانوار انجام می‌شود؛ به‌گونه‌ای که:

دهک وضعیت اقتصادی

دهک اول	کم‌برخوردارترین خانوارها
دهک دوم	بسیار کم‌درآمد
دهک سوم	کم‌درآمد
دهک چهارم	درآمد متوسط رو به پایین
دهک پنجم	متوسط
دهک ششم	متوسط رو به بالا
دهک هفتم	نسبتاً برخوردار
دهک هشتم	برخوردار
دهک نهم	پردرآمد
دهک دهم	ثروتمندترین خانوارها

این دهک‌بندی فقط برای پرداخت یارانه نقدی استفاده نمی‌شود؛ بلکه مبنای اجرای بسیاری از طرح‌های حمایتی دولت مانند کالابرگ الکترونیکی، برخی وام‌های حمایتی، کمک‌هزینه‌های معیشتی و سایر سیاست‌های رفاهی نیز هست.

به همین دلیل تغییر دهک می‌تواند بر میزان حمایت‌هایی که خانوار دریافت می‌کند، اثر مستقیم داشته باشد.

دهک چگونه تعیین می‌شود؟

یکی از بزرگ‌ترین باورهای اشتباه این است که دولت فقط میزان حقوق افراد را بررسی می‌کند.

در واقع حقوق تنها یکی از ده‌ها شاخص اقتصادی است.

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از طریق پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان اطلاعات اقتصادی خانوارها را از دستگاه‌های مختلف جمع‌آوری می‌کند و سپس با استفاده از آزمون وسع، وضعیت مالی هر خانوار را ارزیابی می‌کند.

به زبان ساده، دولت سعی می‌کند به این سؤال پاسخ دهد:

«اگر همه دارایی‌ها، درآمدها و توان مالی این خانوار را کنار هم قرار دهیم، نسبت به سایر خانوارهای کشور در چه جایگاهی قرار می‌گیرد؟»

به همین دلیل ممکن است دو خانواده درآمد تقریباً یکسانی داشته باشند اما در دهک‌های متفاوت قرار بگیرند؛ زیرا میزان دارایی، خودرو، املاک یا گردش مالی آن‌ها متفاوت است.

اطلاعات دهک‌بندی از کجا جمع‌آوری می‌شود؟

برخلاف تصور برخی افراد، اطلاعات دهک‌بندی توسط خود افراد وارد سامانه نمی‌شود.

بخش عمده اطلاعات به‌صورت سیستمی از دستگاه‌های مختلف دریافت می‌شود؛ از جمله:

• سازمان امور مالیاتی

• بانک مرکزی و شبکه بانکی

• سازمان ثبت اسناد و املاک

• پلیس راهور

• سازمان بورس و اوراق بهادار

• سازمان تأمین اجتماعی

• صندوق‌های بازنشستگی

• بیمه‌ها

• گمرک

• سایر دستگاه‌های اجرایی

به همین دلیل اگر اطلاعات یکی از این دستگاه‌ها به‌روز نباشد، ممکن است دهک خانوار نیز به اشتباه تغییر کند.

مهم‌ترین معیارهای تعیین دهک در سال ۱۴۰۵

وزارت رفاه عدد مشخصی برای امتیاز هر شاخص اعلام نکرده است، اما بر اساس آیین‌نامه‌های اجرایی و توضیحات رسمی، مهم‌ترین عوامل مؤثر عبارت‌اند از:

شاخص میزان تأثیر در دهک‌بندی

درآمد اعضای خانوار	بسیار زیاد
ارزش املاک	بسیار زیاد
ارزش خودروها	بسیار زیاد
گردش حساب بانکی	بسیار زیاد
اطلاعات مالیاتی	زیاد
سود سپرده بانکی	زیاد
سرمایه‌گذاری در بورس	متوسط
تعداد اعضای خانوار	متوسط
اشتغال و بیمه	متوسط
دارایی‌های اقتصادی دیگر	متوسط

نکته مهم این است که هیچ‌یک از این شاخص‌ها به‌تنهایی باعث حذف یارانه یا تغییر دهک نمی‌شوند؛ بلکه مجموع آن‌ها بررسی می‌شود.

چه چیزهایی باعث تغییر دهک خانوار می‌شود؟

اگر دهک شما نسبت به سال گذشته تغییر کرده، معمولاً یکی از دلایل زیر در آن نقش داشته است.

۱. افزایش درآمد

اگر حقوق یا درآمد اعضای خانوار افزایش پیدا کند، احتمال انتقال به دهک‌های بالاتر وجود دارد.

برای مثال، اگر یکی از اعضای خانواده شغل جدیدی با درآمد قابل‌توجه پیدا کند، این موضوع در ارزیابی وسع خانوار اثر خواهد داشت.

۲. خرید ملک

یکی از مهم‌ترین عواملی که می‌تواند دهک را تغییر دهد، افزایش ارزش دارایی‌های ملکی است.

البته صرف خرید یک خانه معمولی به معنای حذف یارانه نیست؛ بلکه مجموع ارزش املاک خانوار بررسی می‌شود. درباره سقف ارزش املاک و تأثیر آن بر حذف یارانه، در بخش دوم مقاله به‌طور کامل توضیح خواهیم داد.

۳. خرید خودرو

افزایش ارزش خودروهای خانوار نیز یکی دیگر از شاخص‌های مهم است.

اما برخلاف شایعات، خرید یک خودروی اقتصادی مانند پژو ۲۰۷، تارا، شاهین یا دنا پلاس به‌تنهایی باعث حذف یارانه نمی‌شود.

آنچه اهمیت دارد ارزش مجموع خودروهای خانوار است؛ موضوعی که در ادامه مقاله با جدول و مثال‌های واقعی بررسی خواهد شد.

۴. افزایش گردش حساب

گردش حساب بانکی یکی از بحث‌برانگیزترین معیارهای دهک‌بندی است.

بسیاری از افراد تصور می‌کنند اگر مبلغ زیادی وارد حسابشان شود، یارانه آن‌ها قطع خواهد شد؛ اما واقعیت پیچیده‌تر است.

در فرآیند وسع‌سنجی، صرفاً یک واریز یا برداشت ملاک نیست؛ بلکه الگوی کلی تراکنش‌های مالی، استمرار گردش حساب، تناسب آن با درآمد و نوع فعالیت اقتصادی فرد مورد بررسی قرار می‌گیرد.

به عنوان مثال، اگر فردی حقوق ماهانه ۲۰ میلیون تومانی دریافت کند اما هر ماه چند صد میلیون تومان گردش مالی در حساب شخصی خود داشته باشد، این موضوع ممکن است باعث بررسی دقیق‌تر وضعیت اقتصادی او شود.

۵. ثبت اطلاعات جدید

گاهی هیچ تغییری در وضعیت مالی خانوار ایجاد نشده اما اطلاعات جدیدی از سوی سازمان امور مالیاتی، بانک‌ها، ثبت اسناد یا سایر دستگاه‌ها به پایگاه رفاه ایرانیان ارسال شده است.

در چنین شرایطی ممکن است دهک خانوار تغییر کند، حتی اگر درآمد یا دارایی جدیدی نداشته باشد.

۶. اصلاح اطلاعات اعضای خانوار

ازدواج، طلاق، فوت یا جدایی فرزندان از خانوار نیز می‌تواند باعث تغییر دهک شود؛ زیرا تعداد اعضای خانوار یکی از عوامل مؤثر در آزمون وسع است.

برای مثال، ممکن است درآمد خانوار ثابت بماند اما با کاهش تعداد اعضا، سرانه درآمد افزایش پیدا کند و دهک خانوار تغییر کند.

 ارزش ملک، خودرو، گردش حساب و ۹ اشتباهی که ممکن است یارانه شما را قطع کند

در سال ۱۴۰۵، با اجرای آیین‌نامه جدید حذف یارانه دهک‌های پردرآمد، دولت معیارهای مشخصی را برای شناسایی خانوارهای برخوردار اعلام کرده است. البته باید توجه داشت که وجود یکی از این شاخص‌ها الزاماً به معنای حذف قطعی یارانه نیست ؛ بلکه این معیارها مبنای بررسی وسع خانوار هستند و در کنار سایر اطلاعات اقتصادی ارزیابی می‌شوند.

آیا خرید خانه باعث حذف یارانه می‌شود؟

این سؤال هر روز در موتورهای جست‌وجو هزاران بار تکرار می‌شود، اما پاسخ آن یک «بله» یا «خیر» ساده نیست.

بر اساس آخرین آیین‌نامه دولت، داشتن یک خانه یا خرید یک واحد مسکونی معمولی باعث حذف یارانه نمی‌شود.

آنچه اهمیت دارد مجموع ارزش روز املاک متعلق به اعضای خانوار است.

در صورتی که ارزش مجموع املاک خانوار بیش از ۵۰ میلیارد تومان باشد، خانوار در گروه پردرآمدها قرار می‌گیرد و احتمال حذف یارانه آن افزایش می‌یابد.

مثال‌های واقعی

فرض کنید چهار خانوار زیر وجود دارند:

وضعیت خانوار احتمال حذف یارانه

یک آپارتمان ۶ میلیارد تومانی	بسیار کم
یک واحد ۱۲ میلیارد تومانی	معمولاً ملاک حذف نیست
دو آپارتمان که مجموع ارزش آن‌ها ۲۸ میلیارد تومان است	معمولاً حذف نمی‌شود
چند ملک با مجموع ارزش ۵۵ میلیارد تومان	احتمال بسیار زیاد

بنابراین بسیاری از شایعاتی که در فضای مجازی درباره حذف یارانه با خرید یک خانه منتشر می‌شود، صحت ندارد.

حتی اگر ارزش ملک طی سال‌های اخیر به دلیل رشد قیمت مسکن افزایش یافته باشد، تا زمانی که مجموع دارایی‌های ملکی خانوار از سقف تعیین‌شده عبور نکند، صرفاً افزایش قیمت ملک دلیل حذف یارانه نخواهد بود.

آیا خرید خودرو باعث حذف یارانه می‌شود؟

دومین شایعه بزرگ مربوط به خودرو است.

بسیاری تصور می‌کنند اگر خودروی صفر کیلومتر بخرند، یارانه آن‌ها قطع می‌شود؛ در حالی که قانون چنین چیزی نمی‌گوید.

دولت ارزش مجموع خودروهای خانوار را بررسی می‌کند.

اگر ارزش روز خودروهای متعلق به اعضای خانوار بیش از ۵ میلیارد تومان باشد، این موضوع یکی از شاخص‌های قرار گرفتن در گروه خانوارهای پردرآمد محسوب می‌شود.

چند مثال کاربردی

وضعیت خودرو تأثیر احتمالی

پژو ۲۰۷	معمولاً تأثیر تعیین‌کننده ندارد
تارا اتوماتیک	معمولاً خیر
دنا پلاس توربو	معمولاً خیر
شاهین	معمولاً خیر
هایما	به‌تنهایی ملاک حذف نیست
تویوتا راو۴ یا کمری مدل جدید	بسته به ارزش روز مؤثر است
لندکروزر، لکسوس، پورشه و خودروهای لوکس	احتمال افزایش دهک بسیار زیاد
دو یا سه خودرویی که مجموع ارزش آن‌ها بیش از ۵ میلیارد تومان باشد	احتمال حذف یارانه زیاد

نکته مهم این است که ملاک، قیمت روز خودرو است نه قیمت خرید آن .

به عنوان مثال ممکن است فردی خودرویی را پنج سال قبل با دو میلیارد تومان خریده باشد اما امروز ارزش آن به بیش از پنج میلیارد تومان رسیده باشد.

آیا داشتن چند خودرو اقتصادی خطرناک است؟

خیر.

فرض کنید یک خانواده سه خودرو شامل:

• پژو ۲۰۶

• پژو پارس

• سمند

داشته باشد.

اگر مجموع ارزش این خودروها همچنان کمتر از سقف تعیین‌شده باشد، صرف تعداد خودروها به معنی حذف یارانه نیست.

اما اگر همان خانواده دو خودروی وارداتی یا لوکس داشته باشد، شرایط متفاوت خواهد بود.

سقف درآمد خانوار برای حذف یارانه چقدر است؟

یکی دیگر از مهم‌ترین معیارهای دولت، درآمد ماهانه خانوار است.

بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده، حدود درآمدهای زیر به عنوان مبنای بررسی خانوارهای پردرآمد در نظر گرفته شده‌اند:

تعداد اعضای خانوار درآمد ماهانه

یک نفر	حدود ۳۰ میلیون تومان
دو نفر	حدود ۳۷.۵ میلیون تومان
سه نفر	حدود ۴۵ میلیون تومان
چهار نفر	حدود ۵۲.۵ میلیون تومان
پنج نفر و بیشتر	حدود ۶۰ میلیون تومان

البته این ارقام ممکن است با مصوبات بعدی دولت تغییر کنند و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دوره‌های مختلف آن‌ها را به‌روزرسانی کند.

آیا گردش حساب باعث حذف یارانه می‌شود؟

شاید هیچ موضوعی به اندازه گردش حساب باعث نگرانی مردم نشده باشد.

عده‌ای تصور می‌کنند اگر چند صد میلیون تومان وارد حسابشان شود، یارانه‌شان قطع خواهد شد.

اما واقعیت این است که گردش حساب با درآمد تفاوت دارد.

دولت صرفاً موجودی حساب یا یک واریزی خاص را بررسی نمی‌کند؛ بلکه به الگوی کلی تراکنش‌ها توجه دارد.

مواردی که می‌تواند حساسیت ایجاد کند

• گردش مالی بسیار بالا در حساب شخصی

• انتقال مستمر مبالغ سنگین

• استفاده از حساب شخصی برای فعالیت اقتصادی

• تراکنش‌هایی که با درآمد اظهارشده همخوانی ندارند

به عنوان مثال اگر فردی کارگاه تولیدی داشته باشد اما تمام فروش خود را از طریق حساب شخصی انجام دهد، ممکن است گردش مالی حساب او بسیار بیشتر از درآمد ثبت‌شده‌اش باشد و همین موضوع در آزمون وسع اثرگذار شود.

اما اگر فردی خانه خود را فروخته و یک‌بار مبلغ زیادی به حسابش واریز شده باشد، این موضوع لزوماً به معنای حذف یارانه نیست؛ زیرا نوع تراکنش نیز بررسی می‌شود.

آیا سود سپرده بانکی در دهک‌بندی اثر دارد؟

بله.

اطلاعات مربوط به سپرده‌های بانکی و سود حاصل از آن‌ها نیز یکی از شاخص‌هایی است که در ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به همین دلیل افرادی که سپرده‌های قابل‌توجه با سود ماهانه بالا دارند، ممکن است در دهک‌های بالاتر قرار گیرند.

سفر خارجی چه تأثیری در حذف یارانه دارد؟

یکی از معیارهایی که در آیین‌نامه جدید حذف یارانه مورد اشاره قرار گرفته، تعداد سفرهای خارجی است.

اگر یکی از اعضای خانوار در طول یک سال بیش از پنج سفر خارجی غیرزیارتی داشته باشد، این موضوع می‌تواند یکی از نشانه‌های برخورداری اقتصادی تلقی شود.

البته سفرهای زیارتی مانند سفر به عتبات عالیات یا حج از این قاعده مستثنا هستند.

اقامت خارج از کشور

اگر سرپرست خانوار یا اعضای آن اقامت دائم خارج از کشور داشته باشند و این موضوع در سامانه‌های رسمی ثبت شده باشد، امکان حذف یارانه وجود دارد.

۹ اشتباهی که ممکن است باعث افزایش دهک یا حذف یارانه شود

بسیاری از مردم بدون اینکه بدانند، اقداماتی انجام می‌دهند که ممکن است در ارزیابی وسع خانوار اثر منفی داشته باشد.

اشتباه اول؛ استفاده از حساب شخصی برای کسب‌وکار

بزرگ‌ترین اشتباه صاحبان مشاغل این است که تمام درآمدهای کاری را وارد حساب شخصی می‌کنند.

اشتباه دوم؛ انتقال مداوم پول بین حساب اعضای خانواده

جابه‌جایی‌های مکرر مبالغ سنگین ممکن است تصویر نادرستی از وضعیت مالی خانوار ایجاد کند.

اشتباه سوم؛ انتقال ندادن سند خودرو

برخی افراد خودرو را فروخته‌اند اما هنوز سند یا پلاک به نام آن‌هاست.

در این حالت خودرو همچنان جزو دارایی‌های خانوار محسوب می‌شود.

اشتباه چهارم؛ انتقال ندادن سند ملک

اگر ملکی فروخته شده اما انتقال رسمی انجام نشده باشد، ممکن است همچنان در فهرست دارایی‌های خانوار باقی بماند.

اشتباه پنجم؛ ثبت نکردن تغییرات خانوار

ازدواج، طلاق، فوت یا استقلال فرزندان باید در سامانه‌های مربوط ثبت شود.

اشتباه ششم؛ اعلام نکردن تغییر شغل

اطلاعات بیمه، مالیات و اشتغال باید با وضعیت واقعی فرد مطابقت داشته باشد.

اشتباه هفتم؛ داشتن چند حساب بانکی بدون مدیریت

گاهی افراد حساب‌های قدیمی خود را رها می‌کنند و گردش مالی آن‌ها همچنان ادامه دارد.

اشتباه هشتم؛ بی‌توجهی به اطلاعات مالیاتی

اگر اطلاعات مالیاتی فرد با درآمد واقعی او مغایرت داشته باشد، احتمال بررسی مجدد وجود دارد.

اشتباه نهم؛ ثبت نکردن اعتراض

بسیاری از مردم تصور می‌کنند پس از تغییر دهک دیگر کاری از دستشان برنمی‌آید؛ در حالی که اگر اطلاعات اقتصادی اشتباه ثبت شده باشد، امکان اعتراض و درخواست بازبینی وجود دارد.

چه چیزهایی باعث حذف یارانه نمی‌شود؟

برای جلوگیری از انتشار شایعات، بهتر است بدانیم برخی موارد به‌تنهایی ملاک حذف یارانه نیستند.

از جمله:

• خرید یک خودروی اقتصادی

• خرید یک واحد مسکونی معمولی

• دریافت وام بانکی

• فروش یک ملک و واریز مبلغ آن به حساب

• دریافت ارث

• یک یا چند تراکنش غیرمستمر با مبلغ بالا

آنچه برای دولت اهمیت دارد، تصویر کلی وضعیت اقتصادی خانوار است، نه یک اتفاق یا معامله مقطعی.

اگر دهک خانوار تغییر کرد چه کنیم؟ آموزش اعتراض، پرسش‌های پرتکرار و جمع‌بندی

تا اینجا بررسی کردیم که دهک خانوار چگونه تعیین می‌شود و چه عواملی مانند درآمد، ارزش املاک، خودرو، گردش حساب و سایر شاخص‌های اقتصادی می‌توانند بر جایگاه خانوار در دهک‌بندی اثر بگذارند. اما سؤال مهم بسیاری از مردم این است که اگر احساس کنند دهک آن‌ها به اشتباه تغییر کرده یا یارانه‌شان بدون دلیل قطع شده است، چه اقدامی باید انجام دهند؟

خوشبختانه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی امکان ثبت اعتراض و درخواست بازبینی را برای سرپرستان خانوار فراهم کرده است. البته پیش از ثبت اعتراض، بهتر است ابتدا علت احتمالی تغییر دهک را بررسی کنید؛ زیرا در بسیاری از موارد، مشکل ناشی از اطلاعات قدیمی یا ثبت‌نشده در سامانه‌های دولتی است.

اگر دهک خانوار تغییر کرد، ابتدا این موارد را بررسی کنید

پیش از ثبت اعتراض، این چک‌لیست را مرور کنید:

۱. اطلاعات اعضای خانوار

اگر در ماه‌های اخیر ازدواج کرده‌اید، طلاق گرفته‌اید، یکی از اعضای خانوار فوت کرده یا فرزندتان از خانوار جدا شده است، مطمئن شوید این تغییرات در سامانه ثبت احوال و سایر سامانه‌های مرتبط ثبت شده باشد.

۲. خودروهای ثبت‌شده

گاهی خودرویی سال‌ها قبل فروخته شده اما هنوز سند یا پلاک آن به نام فروشنده است.

در چنین شرایطی همان خودرو همچنان جزو دارایی‌های خانوار محسوب می‌شود.

۳. املاک

اگر ملکی را فروخته‌اید اما انتقال رسمی سند انجام نشده باشد، ممکن است هنوز در فهرست املاک شما قرار داشته باشد.

۴. اطلاعات شغلی

اگر شغل خود را تغییر داده‌اید یا دیگر در محل کار قبلی مشغول نیستید، اطلاعات بیمه و مالیات باید به‌روز باشد.

۵. حساب‌های بانکی

بررسی کنید که آیا هنوز حساب‌هایی دارید که از آن‌ها استفاده نمی‌کنید اما گردش مالی آن‌ها ادامه دارد یا خیر.

آموزش ثبت اعتراض به دهک‌بندی

اگر پس از بررسی موارد بالا همچنان معتقد هستید دهک خانوار به اشتباه تعیین شده است، می‌توانید اعتراض خود را ثبت کنید.

مراحل کار به ترتیب زیر است:

مرحله اول

وارد سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی شوید.

مرحله دوم

با کد ملی و اطلاعات سرپرست خانوار وارد حساب کاربری شوید.

مرحله سوم

وضعیت دهک و اطلاعات اقتصادی خانوار را مشاهده کنید.

مرحله چهارم

اگر اطلاعات نمایش داده‌شده با وضعیت واقعی شما مغایرت دارد، گزینه «درخواست بررسی» یا «ثبت اعتراض» را انتخاب کنید.

مرحله پنجم

در صورت درخواست سامانه، مدارک لازم را بارگذاری کنید.

برای اعتراض چه مدارکی ممکن است لازم باشد؟

بسته به علت اعتراض، ممکن است لازم باشد برخی از مدارک زیر را ارائه کنید:

• سند فروش خودرو

• سند فروش ملک

• مدارک مربوط به اشتباه در اطلاعات بیمه

• مدارک مالیاتی

• مدارک مربوط به تغییر اعضای خانوار

• اسناد مربوط به درآمد یا اشتغال

هرچه اطلاعات دقیق‌تر باشد، بررسی پرونده سریع‌تر انجام خواهد شد.

بررسی اعتراض چقدر زمان می‌برد؟

زمان مشخص و ثابتی برای رسیدگی به اعتراض‌ها وجود ندارد.

مدت بررسی به تعداد درخواست‌ها و نوع پرونده بستگی دارد.

در برخی موارد، پاسخ ظرف چند هفته اعلام می‌شود و در برخی پرونده‌ها ممکن است بررسی بیشتر زمان ببرد.

اگر اعتراض پذیرفته شود، دهک خانوار اصلاح خواهد شد و در صورت احراز شرایط، یارانه از دوره‌های بعدی دوباره برقرار می‌شود.

آیا امکان بازگشت به دهک قبلی وجود دارد؟

بله.

اگر بررسی‌های وزارت رفاه نشان دهد اطلاعات اقتصادی خانوار اشتباه ثبت شده یا معیارهای دهک‌بندی به‌درستی اعمال نشده است، دهک خانوار اصلاح می‌شود.

همچنین اگر وضعیت اقتصادی خانوار در آینده تغییر کند، در بازبینی‌های بعدی نیز امکان تغییر دهک وجود دارد.

۱۵ سؤال پرتکرار درباره دهک‌بندی و حذف یارانه

آیا خرید یک آپارتمان باعث قطع یارانه می‌شود؟

خیر. آنچه بررسی می‌شود مجموع ارزش املاک خانوار است، نه صرف خرید یک واحد مسکونی.

آیا خرید خودرو صفر باعث حذف یارانه می‌شود؟

خیر.

ارزش مجموع خودروهای خانوار ملاک بررسی است.

آیا داشتن دو خودرو باعث حذف یارانه می‌شود؟

خیر.

ممکن است یک خانوار دو خودروی اقتصادی داشته باشد و همچنان مشمول دریافت یارانه باشد.

آیا فروش خانه باعث کاهش دهک می‌شود؟

فروش ملک به‌تنهایی باعث کاهش دهک نمی‌شود.

اگر وضعیت اقتصادی خانوار در مجموع تغییر کند، ممکن است در بازبینی‌های بعدی دهک نیز تغییر کند.

آیا دریافت وام بانکی باعث حذف یارانه می‌شود؟

خیر.

دریافت وام به‌تنهایی ملاک حذف یارانه نیست.

آیا ارث گرفتن باعث قطع یارانه می‌شود؟

خیر.

اما اگر ارث باعث افزایش قابل‌توجه دارایی‌های خانوار شود، ممکن است در ارزیابی‌های بعدی اثرگذار باشد.

آیا داشتن حساب بانکی با موجودی بالا باعث حذف یارانه می‌شود؟

صرف موجودی حساب ملاک نیست.

الگوی کلی درآمد، دارایی و گردش مالی بررسی می‌شود.

آیا همه تراکنش‌های بانکی بررسی می‌شوند؟

سامانه وسع‌سنجی اطلاعات مالی را از بانک‌ها دریافت می‌کند، اما صرف یک تراکنش یا یک واریز، ملاک حذف یارانه نیست.

آیا چک‌های بانکی هم در گردش حساب محاسبه می‌شوند؟

گردش مالی کلی بررسی می‌شود و نوع تراکنش نیز در تحلیل اطلاعات مؤثر است.

آیا سفر خارجی باعث حذف یارانه می‌شود؟

اگر تعداد سفرهای خارجی غیرزیارتی در یک سال از حد تعیین‌شده بیشتر باشد، این موضوع یکی از شاخص‌های بررسی وضعیت اقتصادی است.

آیا درآمد فرزندان نیز در دهک‌بندی محاسبه می‌شود؟

اگر فرزند جزو اعضای همان خانوار باشد، درآمد او نیز در ارزیابی وسع خانوار لحاظ می‌شود.

اگر اطلاعات خودرو اشتباه باشد چه باید کرد؟

باید پس از اصلاح اطلاعات در مراجع مربوط، از طریق سامانه حمایت درخواست بازبینی ثبت کنید.

آیا دهک‌بندی هر ماه تغییر می‌کند؟

خیر.

اطلاعات اقتصادی به‌صورت دوره‌ای به‌روزرسانی می‌شود و تغییر دهک معمولاً پس از این بازبینی‌ها انجام می‌شود.

اگر اعتراض رد شود، آیا دوباره می‌توان درخواست داد؟

در صورت تغییر شرایط اقتصادی یا اصلاح اطلاعات، امکان ثبت درخواست در دوره‌های بعدی وجود دارد.

آیا دهک‌بندی دائمی است؟

خیر.

دهک هر خانوار با توجه به تغییر وضعیت اقتصادی، درآمد، دارایی و اطلاعات ثبت‌شده ممکن است در آینده تغییر کند.

چند توصیه مهم برای جلوگیری از بروز مشکل در دهک‌بندی

اگر می‌خواهید اطلاعات اقتصادی شما به‌درستی ارزیابی شود، این نکات را رعایت کنید:

• از حساب شخصی برای فعالیت تجاری استفاده نکنید.

• پس از فروش خودرو یا ملک، انتقال سند را به تعویق نیندازید.

• تغییرات اعضای خانوار را سریع ثبت کنید.

• اطلاعات بیمه و مالیات خود را به‌روز نگه دارید.

• اگر احساس می‌کنید دهک شما اشتباه است، اعتراض را به تعویق نیندازید.

جمع‌بندی

دهک‌بندی خانوارها در ایران دیگر صرفاً بر پایه میزان حقوق یا درآمد ماهانه انجام نمی‌شود. دولت با استفاده از داده‌های موجود در پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان، تصویر نسبتاً کاملی از وضعیت اقتصادی هر خانوار ترسیم می‌کند و بر اساس آن، خانوارها را در یکی از ده دهک درآمدی قرار می‌دهد.

در این فرآیند، شاخص‌هایی مانند درآمد، ارزش املاک، ارزش خودروها، گردش حساب بانکی، اطلاعات مالیاتی، سود سپرده، وضعیت شغلی، سرمایه‌گذاری‌ها و برخی معیارهای دیگر به‌صورت هم‌زمان بررسی می‌شوند. بنابراین، نه خرید یک خودروی معمولی و نه خرید یک خانه متعارف، به‌تنهایی موجب حذف یارانه نخواهد شد.

در مقابل، خانوارهایی که مجموع ارزش املاک آن‌ها از حدود ۵۰ میلیارد تومان، ارزش خودروهایشان از حدود ۵ میلیارد تومان یا درآمد ماهانه آن‌ها از سقف‌های تعیین‌شده فراتر باشد، ممکن است در گروه خانوارهای پردرآمد قرار گیرند و یارانه آن‌ها مورد بازبینی قرار گیرد.

با این حال، اگر دهک خانوار شما تغییر کرده و تصور می‌کنید این تغییر با وضعیت واقعی زندگی‌تان همخوانی ندارد، جای نگرانی نیست. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی امکان ثبت اعتراض و درخواست بازبینی را فراهم کرده است. بررسی دقیق اطلاعات ثبت‌شده، اصلاح مغایرت‌ها و ثبت به‌موقع اعتراض، می‌تواند در بسیاری از موارد به اصلاح دهک و بازگشت یارانه منجر شود.

در نهایت، مهم‌ترین نکته برای خانوارها این است که اخبار مربوط به حذف یارانه را تنها از منابع رسمی دنبال کنند و به شایعاتی مانند «قطع یارانه با خرید یک خودرو» یا «حذف یارانه با یک تراکنش بانکی» اعتماد نکنند؛ زیرا تصمیم‌گیری درباره دهک‌بندی و حذف یارانه، بر پایه مجموعه‌ای از شاخص‌های اقتصادی انجام می‌شود و هیچ عامل واحدی به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست.