علی جنتی از خطر یک تفکر در اداره کشور گفت؛ شکاف دولت و ملت جدی است؟
علی جنتی با انتقاد از جریانهایی که اداره کشور را صرفاً بر پایه توان نظامی و ادامه تقابل ممکن میدانند، هشدار داد هزینه چنین سیاستهایی در نهایت از سفره مردم پرداخت میشود؛ او همزمان از ضرورت بازگشت به دیپلماسی، بازنگری در شیوه حکمرانی و استفاده از ظرفیت اصل ۵۹ قانون اساسی سخن گفت.
علی جنتی، وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیپلمات پیشین، با انتقاد از نگاه تکبعدی به اداره کشور گفت برخی تصور میکنند میتوان صرفاً با شعار، صدور بیانیه و تکیه انحصاری بر توان تسلیحاتی کشور را اداره کرد، در حالی که هزینه چنین تصمیماتی در نهایت از جیب مردم و سفره طبقات محروم پرداخت میشود.
جنتی در گفتوگویی با روزنامه اعتماد، ضمن بررسی وضعیت روابط ایران و آمریکا، دلایل به بنبست رسیدن تفاهمنامه میان دو طرف، شرایط تنگه هرمز، آرایش تازه ائتلافهای منطقهای و ضرورت اصلاح ساختار حکمرانی را مورد بررسی قرار داد.
او با اشاره به حمله مشترک آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند سال گذشته و شهادت رهبر انقلاب گفت انتخاب سریع رهبری جدید از سوی خبرگان، نحوه اداره میدان نبرد و حضور مردم، مانع تحقق اهداف طرف مقابل شد.
به گفته جنتی، پس از این تحولات، تلاشهای دیپلماتیک به مذاکرات ایران و آمریکا منجر شد و در نهایت یادداشت تفاهمی میان روسای جمهور دو کشور به امضا رسید.
اختلاف بر سر بند پنجم تفاهمنامه
جنتی درباره سرنوشت این توافق گفت یادداشت تفاهم شامل ۱۴ بند بود و از نگاه او میتوانست زمینه آغاز مذاکرات اجرایی و دستیابی به توافق جامع را فراهم کند، اما اختلاف بر سر تفسیر بند پنجم، این روند را با مشکل مواجه کرد.
بر اساس توضیحات او، در این بند ایران متعهد شده بود ترتیبات لازم را برای عبور ایمن کشتیهای تجاری فراهم کند و اقدامات مربوط به رفع موانع فنی و نظامی و عملیات مینزدایی را انجام دهد.
به گفته جنتی، برداشت ایران این بود که نحوه و زمانبندی اجرای این تعهد در اختیار تهران قرار دارد، اما طرف آمریکایی معتقد بود ایران باید ظرف ۳۰ روز تنگه هرمز را بازگشایی کند.
او همچنین گفت آمریکا پس از امضای تفاهمنامه محاصره دریایی را متوقف کرد، اجازه صادرات نفت داد و بخشی از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کرد، اما اختلاف بر سر اجرای تعهدات در نهایت موجب شد واشنگتن پایان تفاهم را اعلام کند.
جنتی معتقد است «ابهام سازنده» در مذاکرات بینالمللی گاهی برای رسیدن به یک توافق اولیه مورد استفاده قرار میگیرد، اما نبود سازوکار اجرایی و جدول زمانبندی مشخص در این پرونده باعث شد همین ابهام به زمینه اختلاف تبدیل شود.
هشدار درباره ادامه بسته ماندن تنگه هرمز
جنتی با اشاره به شرایط فعلی گفت آمریکا بار دیگر محاصره دریایی را برقرار کرده و در مقابل، ایران نیز تردد شناورها از تنگه هرمز را منوط به دریافت مجوز کرده است.
او تأکید کرد تنگه هرمز یک اهرم راهبردی برای ایران است، اما این اهرم باید برای کسب امتیاز در مسیر دیپلماسی مورد استفاده قرار گیرد و تبدیل شدن آن به یک بنبست طولانیمدت میتواند هزینههایی برای کشور ایجاد کند.
به گفته او، بسته ماندن تنگه هرمز تنها آمریکا را تحت تأثیر قرار نمیدهد و کشورهای حوزه خلیج فارس، اقتصادهای آسیایی و حتی خریداران سنتی نفت ایران نیز از این وضعیت متضرر میشوند.
جنتی همچنین هشدار داد محدود شدن تجارت دریایی، فروش نفت و واردات کالاهای اساسی میتواند کسری بودجه و تورم را تشدید کند، زیرا مسیرهای زمینی و ریلی توان جایگزینی کامل تجارت دریایی را ندارند.
جنگهای ۱۲، ۴۰ و ۱۳ روزه و جایگاه ایران
وزیر اسبق ارشاد با اشاره به جنگهای ۱۲، ۴۰ و ۱۳ روزه گفت این درگیریها از نگاه او توان نظامی و قدرت بازدارندگی ایران را به نمایش گذاشته است، اما تأکید کرد امنیت ملی تنها به توان نظامی وابسته نیست.
به اعتقاد جنتی، اقتدار نظامی زمانی میتواند پایدار بماند که با توان اقتصادی، اعتماد عمومی و تابآوری اجتماعی همراه باشد.
او در همین زمینه به شکلگیری «پیمان مکه» میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان اشاره کرد و آن را نشانهای از بازآرایی قدرت در منطقه دانست. جنتی همچنین از تلاش اسرائیل برای توسعه پیوندهای امنیتی با امارات متحده عربی، اردن و برخی کشورهای دیگر سخن گفت.
انتقاد تند از حامیان ادامه جنگ
جنتی در بخش دیگری از این گفتوگو با انتقاد از جریانهایی که مخالف مذاکره هستند، گفت برخی گروهها با وجود قرار داشتن در اقلیت، از تریبونهای گسترده برخوردارند و همچنان بر ادامه تقابل تأکید میکنند.
او با اشاره به دیدگاههایی درباره انتخابات آینده آمریکا گفت نمیتوان سیاست کشور را بر این فرض بنا کرد که با شکست جمهوریخواهان، شرایط الزاماً به سود ایران تغییر خواهد کرد.
جنتی در این زمینه به انتشار خبر توافق واشنگتن و کاراکاس برای دسترسی به ۶۵ میلیارد بشکه از ذخایر نفتی ونزوئلا اشاره کرد و آن را از عواملی دانست که میتواند بر معادلات اقتصادی و سیاسی آمریکا اثرگذار باشد.
او هشدار داد ادامه وضعیت فرسایشی میتواند به فشار اقتصادی بیشتر، کمبود کالا و افزایش نارضایتی عمومی منجر شود.
«هزینه تصمیمات از سفره مردم پرداخت میشود»
جنتی در انتقاد از نگاه صرفاً نظامی به حکمرانی گفت برخی افراد تصور میکنند کشور را میتوان فقط با شعار، صدور بیانیه و تکیه انحصاری بر توان تسلیحاتی اداره کرد.
به گفته او، «این افراد هزینه تصمیمات خود را از جیب ملت و از محل سفره طبقات محروم پرداخت میکنند» و از مشکلات معیشتی بخشهای مختلف جامعه فاصله دارند.
وی نادیده گرفتن شکاف میان دولت و ملت و تصور برخورداری از تواناییهای نامحدود را یکی از خطراتی دانست که میتواند کشورها را با بحرانهای جدی مواجه کند.
علی جنتی: نظام حکمرانی نیازمند اصلاحات ساختاری است
جنتی با اشاره به گذشت ۴۷ سال از پیروزی انقلاب اسلامی گفت اکنون ضرورت اصلاحات ساختاری و بنیادین در نظام حکمرانی بیش از گذشته احساس میشود.
به اعتقاد او، آغاز دوره رهبری جدید میتواند فرصتی برای بازنگری در سیاستها، اولویتهای اقتصادی و نحوه تعامل حاکمیت با شهروندان فراهم کند.
وی نقطه آغاز این تغییرات را بازگشت به قانون اساسی دانست و تأکید کرد برخی اصول مربوط به حقوق ملت، آزادیهای فردی و اجتماعی و نظارت عمومی در دهههای گذشته مورد کمتوجهی قرار گرفتهاند.
جنتی همچنین معتقد است قانون اساسی با توجه به گذشت چهار دهه از تصویب آن نیازمند بازنگری و اصلاح است.
او در ادامه به اصل ۵۹ قانون اساسی اشاره کرد و گفت این اصل امکان برگزاری همهپرسی و رفراندوم درباره مسائل مهم سیاسی، اقتصادی و بینالمللی را پیشبینی کرده است.
به گفته جنتی، افزایش نقش مردم در تصمیمگیریهای کلان میتواند به تقویت سرمایه اجتماعی، انسجام ملی و کاهش شکاف میان حاکمیت و جامعه کمک کند.
لید:
علی جنتی با انتقاد از جریانهایی که اداره کشور را صرفاً بر پایه توان نظامی و ادامه تقابل ممکن میدانند، هشدار داد هزینه چنین سیاستهایی در نهایت از سفره مردم پرداخت میشود؛ او همزمان از ضرورت بازگشت به دیپلماسی، بازنگری در شیوه حکمرانی و استفاده از ظرفیت اصل ۵۹ قانون اساسی سخن گفت.
