خبر فوری درباره کالابرگ / تکلیف حذف دهکهای ۷، ۸ و ۹ مشخص شد
اقتصادایرانی: معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با تأکید بر مخالفت این وزارتخانه با حذف گسترده دهکها از طرح کالابرگ، اعلام کرد که تفاوت درآمدی معناداری میان دهکهای هفتم، هشتم و نهم وجود ندارد و حتی بخش قابل توجهی از دهک دهم نیز فاصله چشمگیری با دهک نهم ندارد.
به گفته وی، در صورت تصمیمگیری برای حذف برخی افراد از دریافت کالابرگ، تنها گروه محدودی شامل مالکان املاک و خودروهای لوکس و افراد دارای درآمدهای بسیار بالا باید مورد بررسی قرار گیرند؛ موضوعی که در کنار چالشهای معیشتی برخی دهکهای میانی، ضرورت تداوم حمایتهای هدفمند را بیش از پیش نمایان میکند.
یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اظهار کرد که موضوع کالابرگ در ابتدا به آزادسازی نرخ ارز ترجیحی بازمیگشت. به گفته وی، این طرح چند هدف را به صورت همزمان دنبال میکند که یکی از مهمترین آنها نزدیک کردن نرخ ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی به نرخ ارز آزاد و کاهش رانتهای ناشی از این نرخ بود.
وی افزود هدف دیگر این طرح آن بود که اطمینان حاصل شود منابعی که پیش از این در قالب ارز ترجیحی برای کالاهای اساسی و نهادهها هزینه میشد، مستقیماً به مردم برسد و صرف تأمین غذا شود. به همین دلیل تصمیم گرفته شد این مبالغ به جای پرداخت نقدی، در قالب کالابرگ در اختیار خانوارها قرار گیرد. اندایش با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در اجرای طرحهای مشابه گفت این کشورها توانستهاند از طریق کالابرگهای هدفمند تا حدودی امنیت غذایی را تأمین کنند و بر همین اساس، طرح «تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم» در قالب کالابرگ اجرایی شد.
وی ادامه داد در این طرح اعتباری در اختیار مردم قرار میگیرد که تا زمانی که خریدی انجام نشده باشد، عملاً ارزشی ندارد. مردم میتوانند با این اعتبار کالاهای مشمول را خریداری کنند و پس از آن دولت با فروشگاهها، تولیدکنندگان و تأمینکنندگان تسویه حساب میکند. به این ترتیب پرداخت نقدی حذف شده و منابع به صورت طبیعی به سمت خرید کالاهای اساسی هدایت میشود.
معاون وزیر رفاه با اشاره به یکی دیگر از اهداف اجرای طرح اظهار کرد که حمایت از تولیدکنندگان کالاهای اساسی و تأمین سرمایه در گردش آنها نیز از اهداف اصلی بوده است. وی توضیح داد با آزادسازی نرخ ارز ترجیحی، قیمت مواد اولیه و نهادههای تولید افزایش یافت و طبیعی بود که با رشد نرخ ارز از ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به حدود ۱۱۲ هزار تومان و سپس ۱۴۷ هزار تومان، هزینه تولید نیز افزایش پیدا کند.
اندایش افزود نهادههایی مانند ذرت، جو، کنجاله سویا و همچنین کالاهای اساسی وارداتی از جمله روغن خام، برنج خارجی و برخی محصولات پروتئینی با افزایش هزینه مواجه شدند و تولیدکنندگان برای ادامه فعالیت خود به سرمایه در گردش بیشتری نیاز پیدا کردند. وی تأکید کرد اگر یارانه به صورت نقدی پرداخت میشد، هیچ تضمینی وجود نداشت که این منابع به سمت زنجیره تولید هدایت شود و ممکن بود صرف خرید طلا، سرمایهگذاری یا سایر هزینهها شود.
وی با بیان اینکه از دیگر اهداف این طرح حفظ قدرت خرید مردم و استمرار تولید کالاهای اساسی بوده است، گفت منابعی که پیش از این از طریق ارز ترجیحی صرف غذا میشد باید همچنان در همین مسیر هزینه شود تا تولید این محصولات کاهش پیدا نکند. در غیر این صورت افزایش قیمتها میتوانست تولیدکنندگان را با زیان مواجه کرده و حتی موجب توقف فعالیت برخی واحدها شود.
اندایش با اشاره به وضعیت بازار برخی کالاها اظهار کرد اگر افزایش نرخ ارز ملاک قرار گیرد، قیمت برخی اقلام مانند روغن متناسب با این افزایش رشد کرده است. با این حال در بازار مرغ، تخممرغ و برخی کالاهای دیگر از زمان آغاز طرح در دیماه تا دهم اسفندماه شرایط قیمتی مناسبی وجود داشت، اما پس از آن فشارهای ناشی از جنگ و به ویژه شرایط محاصره باعث افزایش قیمتها شد که نیازمند بررسی و بازنگری مجدد است.
وی در ادامه درباره تأمین سرمایه در گردش تولیدکنندگان توضیح داد که در طرح کالابرگ، پس از خرید مردم، دولت با فروشگاهها تسویه میکند و منابع از فروشگاهها به پخشکنندگان و در نهایت به تولیدکنندگان منتقل میشود. به این ترتیب طی حدود سه تا چهار روز بخشی از سرمایه در گردش مورد نیاز تولیدکنندگان تأمین میشود. به گفته وی، در حال حاضر حدود ۸۷.۵ همت در ماه از طریق کالابرگ وارد اقتصاد میشود که رقم بسیار بزرگی است و به تداوم تولید کمک میکند.
معاون وزیر رفاه همچنین یادآور شد که در ابتدای اجرای طرح، مصوب شد حدود ۷۵۰ همت تسهیلات از طریق بانکهای کشاورزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد تا بتوانند سرمایه در گردش خود را تأمین کرده و تا زمان وصول مطالبات ناشی از فروش کالاها به فعالیت ادامه دهند.
موضع وزارت رفاه درباره حذف دهکها و آینده کالابرگ
اندایش تصریح کرد که حذف گسترده دهکها نه امکانپذیر است و نه از منظر کارشناسی توصیه میشود. به گفته وی، اختلاف درآمدی معناداری میان دهکهای هفتم، هشتم و نهم وجود ندارد و حتی بخش قابل توجهی از دهک دهم نیز تفاوت چشمگیری با دهک نهم ندارند.
وی افزود موضع وزارت رفاه مخالفت با حذف دهکهاست، اما اگر قرار باشد اعتبار کالابرگ افزایش پیدا کند، بهتر است این افزایش به سمت دهکهای پایین و گروههای نیازمند هدایت شود؛ موضوعی که رئیسجمهور نیز بر آن تأکید داشته است.
معاون وزیر رفاه ادامه داد که براساس اطلاعات سازمان امور مالیاتی، حدود ۲۵۰ هزار نفر دارای خودروی بالای پنج میلیارد تومان یا ملکی با ارزش بیش از ۵۰ میلیارد تومان هستند. به گفته وی، اگر قرار باشد گروهی از دریافت کالابرگ حذف شوند، این افراد باید در اولویت بررسی قرار گیرند. با این حال حتی حذف کامل این گروه نیز از جمعیت حدود ۸۷.۵ میلیون نفری دریافتکنندگان کالابرگ تنها ۲۵۰ هزار نفر را کاهش خواهد داد و همچنان بیش از ۸۷ میلیون نفر مشمول باقی خواهند ماند.
اندایش یکی از موانع حذف گسترده دهکها را ضعف دادههای موجود عنوان کرد و گفت در اطلاعات بانکی و تراکنشهای شاپرکی مشخص نیست همه تراکنشها مربوط به مصرف خانوار باشد. ممکن است افراد اجاره مسکن، هزینههای کاری یا خریدهای سازمانی را از طریق حساب شخصی خود انجام داده باشند و همین موضوع تحلیل دادهها را با خطا مواجه میکند.
وی همچنین درباره اطلاعات املاک گفت از حدود ۶۰ میلیون ملک موجود در کشور تنها حدود ۱۳ میلیون ملک دارای سند تکبرگ هستند و اطلاعات نسبتاً کاملی درباره آنها وجود دارد. بنابراین درباره بخش بزرگی از املاک کشور هنوز دادههای جامع و دقیقی در دسترس نیست.
معاون رفاه و امور اقتصادی وزیر رفاه در خصوص استفاده از ارزش خودرو و املاک به عنوان معیار حذف افراد از طرح کالابرگ نیز اظهار کرد که اگرچه اطلاعاتی درباره مدل، سال ساخت و شرکت تولیدکننده خودروها وجود دارد، اما نظام جامع و مستمر ارزشگذاری داراییها در کشور در دسترس نیست و به همین دلیل برآورد ارزش واقعی خودروها و املاک با خطا همراه است و نمیتواند به تنهایی مبنای حذف افراد از طرحهای حمایتی باشد.
وی در ادامه درباره تخفیفهای اعمالشده در طرح کالابرگ گفت این تخفیفها نتیجه توافق میان تأمینکنندگان، تولیدکنندگان و فروشگاههاست و به این معنا نیست که همه فروشگاهها ملزم به ارائه تخفیف باشند. برای نمونه ممکن است برخی تولیدکنندگان لبنیات برای محصولات مشخصی مانند شیر، ماست و پنیر تخفیف ۱۰ درصدی در نظر بگیرند یا برخی فروشگاههای زنجیرهای برای کالاهایی مانند روغن تخفیفهای ویژه ارائه دهند.
اندایش تأکید کرد حتی برخی دهکهای میانی نیز در تأمین حداقل کالری مورد نیاز با مشکل مواجه هستند و تنها دهکهای هشتم، نهم و دهم توانستهاند این میزان کالری را تأمین کنند. به گفته وی، این مسئله یک زنگ خطر جدی محسوب میشود و نشان میدهد نمیتوان به سادگی درباره حذف دهکهایی مانند دهک نهم تصمیمگیری کرد.
وی همچنین از اجرای طرحهای تشویقی توسط برخی فروشگاههای اینترنتی خبر داد و گفت در برخی موارد افرادی که یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ دارند، میتوانند تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان خرید انجام دهند که معادل حدود ۱۰ درصد تخفیف است. علاوه بر این، در بسیاری از موارد هزینه حمل نیز دریافت نمیشود و کالاها با قیمت مناسبتری در اختیار خانوارها قرار میگیرد.
معاون وزیر رفاه در پایان درباره منابع پایدار اجرای طرح کالابرگ گفت در بودجه سال ۱۴۰۴ حدود ۸.۱ میلیارد دلار برای کالاهای اساسی و ۲.۸ میلیارد دلار برای دارو پیشبینی شده بود. محاسبات نشان میداد اجرای کالابرگ یک میلیون تومانی به حدود ۱۰ میلیارد دلار منابع نیاز دارد. بر همین اساس در بودجه سال ۱۴۰۵ حدود ۹۹۶ همت برای اجرای این طرح در نظر گرفته شده است. با این حال جنگ و شرایط محاصره فشارهایی بر درآمدهای ارزی و فروش نفت وارد کرده و موجب شده بخشی از منابع مورد انتظار محقق نشود. با وجود این، یکی از منابع پایدار مورد توجه دولت افزایش نرخ ارز ترجیحی بوده که بخشی از منابع مورد نیاز طرح از این محل تأمین شده است.
