هشدار یک اقتصاددان درباره دلار

از تاریخ ۳۱ مرداد ماه تا ۱۸ شهریور، نرخ هر دلار آمریکا از ۱۹۲ هزار تومان به بیش از ۲۳۲ هزار تومان افزایش یافته است. به عبارت دیگر، در یک بازه ۱۹ روزه، بیش از ۳۰ درصد از ارزش پول ملی کاسته شده که این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که طی سال‌های گذشته نیز قیمت دلار به طور چشمگیری افزایش یافته است. برای مثال، در تابستان ۱۴۰۳ که مسعود پزشکیان سکان رهبری کشور را بر عهده داشت، نرخ دلار حدود ۵۹ هزار تومان بود و یک سال پیش از این، در شهریور ۱۴۰۴، نرخ هر دلار به ۹۹ هزار تومان رسید.

بسیاری از کارشناسان بر این باورند که نوسانات نرخ دلار می‌تواند به عنوان پیشران اصلی تورم در کشور عمل کند. آخرین گزارش‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که نرخ تورم سالانه و نقطه به نقطه در مرداد ماه به ترتیب ۶۹.۹ درصد و ۸۹ درصد بوده و حالا با افزایش قیمت ارز، انتظار می‌رود روند فزاینده تورم ادامه یابد.

مرتضی عزتی، استاد دانشگاه تربیت مدرس و تحلیل‌گر اقتصادی، در گفتگو با خبرنگار ما به شرایط اقتصادی کشور اشاره کرده و گفت: “در وضعیت جنگی، بهترین اقدام این است که در بخش‌های مختلف جلوی نوسانات را بگیریم، به‌ویژه نوساناتی مانند افزایش نرخ ارز. این رویکرد منطقی‌ترین و صحیح‌ترین اقدام در این شرایط است و مختص ایران نیست؛ هر کشوری در چنین وضعیتی تلاش می‌کند همین مسیر را دنبال کند.”

همه تیم اقتصادی دولت باید برای مهار نوسانات وارد عمل شوند

عزتی با تأکید بر اینکه مسئولیت کنترل نوسانات بر عهده بانک مرکزی و مجموعه اقتصادی دولت است، افزود: “بانک مرکزی یا هر نهاد دیگری که مسئولیت این کار را بر عهده دارد، باید به طور فعال وارد عمل شود. تمام تیم اقتصادی دولت در کنار بانک مرکزی مسئول جلوگیری از نوسانات هستند. دولت باید به هر شکلی که می‌تواند، چه از طریق سیاستگذاری و چه با مداخله مستقیم در بازار، جلوی فشارهای اقتصادی را بگیرد، زیرا بخشی از فشارهایی که امروز بر اقتصاد وارد می‌شود، دقیقاً همان چیزی است که آمریکا به دنبال آن است.”

عزتی همچنین گفت: “افزایش نرخ ارز یکی از اهداف واسطه‌ای است که آمریکا دنبال می‌کند و باید به صراحت بگوییم که این خواسته آمریکا است که دلار گران شود. بنابراین برای مقابله موفق با آمریکا باید نرخ ارز را تثبیت کنیم.” او به وعده اسکات بسنت، وزیر دارایی دولت ترامپ، اشاره کرد که گفته بود قیمت دلار در ایران به ۳۰۰ هزار تومان خواهد رسید.

این کارشناس اقتصاد کلان در ادامه به ضرورت مدیریت هر گونه جریانی که می‌تواند معیشت مردم را دشوارتر کند، اشاره کرد و گفت: “هر مسیری که بتواند وضعیت زندگی مردم را پیچیده‌تر کند، باید از سوی دولت مدیریت شود. ابزارهای مختلفی از جمله مداخله و سیاستگذاری می‌تواند در این راستا مورد استفاده قرار گیرد.”

عزتی همچنین انتقاداتی را به رویکرد رها کردن بازار ارز مطرح کرد و گفت: “اگر دولت بازار را رها کند تا ببیند چه اتفاقی می‌افتد، قطعاً خطاست. بازار ارز در کشور ما جدای از تحولات اقتصاد کلان نیست و سیاست‌های دولت بر این بخش تأثیرگذار است.”

او با انتقاد از دیدگاه‌های موجود در دولت که افزایش نرخ ارز را راهی برای کاهش کسری بودجه می‌دانند، گفت: “این استدلال زمانی معنا دارد که بیش از ۱۰۰ درصد بودجه دولت از فروش ارز تأمین شود. در شرایط فعلی که تقریباً همه قیمت‌ها به نرخ ارز وابسته‌اند، افزایش نرخ ارز اثرات گسترده‌ای بر هزینه‌های دولت خواهد داشت.”

عزتی در پایان با اشاره به اینکه افزایش نرخ ارز در کوتاه‌مدت ممکن است کسری بودجه را جبران کند، هشدار داد که این افزایش در نهایت می‌تواند فشارهای هزینه‌ای بیشتر و کسری بودجه بزرگ‌تری را به همراه داشته باشد، و تأکید کرد: “کسانی که افزایش نرخ ارز را دنبال می‌کنند، در واقع چرخه تورمی اقتصاد را تشدید می‌کنند.”