واکنش عضو کارگزاران به تهدید ترامپ / ایران چه باید بکند؟
همزمان با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال درگیری دوباره ایران و آمریکا، محمد عطریانفر ارزیابی متفاوتی از تهدیدهای اخیر ترامپ ارائه کرده است. او ضمن تأکید بر حفظ آمادگی نظامی، درباره احتمال جنگ تمام‌عیار و ایده حمله پیش‌دستانه ایران نیز موضع گرفته است.
محمد عطریانفر، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی و عضو شورای اطلاع‌رسانی دولت، با اشاره به افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال درگیری دوباره ایران با آمریکا و اسرائیل، گفت در شرایط فعلی احتمال وقوع یک جنگ تمام‌عیار را چندان بالا ارزیابی نمی‌کند. او در عین حال تأکید کرد که نمی‌توان احتمال حملات محدود و مقطعی را به‌طور کامل کنار گذاشت.
عطریانفر: نشانه کافی برای جنگ تمام‌عیار نمی‌بینم
عطریانفر در توضیح ارزیابی خود از شرایط فعلی گفت بخش قابل توجهی از نگرانی و اضطراب موجود در جامعه ایران به این مسئله بازمی‌گردد که چشم‌انداز تحولات آینده هنوز روشن نیست.
به گفته او، روابط ایران، آمریکا و متحدان دو طرف هنوز به شرایطی نرسیده که بتوان مسیر آینده آن را با اطمینان پیش‌بینی کرد. همین نامشخص بودن وضعیت باعث شده جامعه در فضایی از انتظار و بلاتکلیفی قرار بگیرد.
او برای ارزیابی احتمال وقوع جنگ به تحولات یک سال گذشته، به‌ویژه اتفاقات پس از جنگ دوازده‌روزه اشاره کرد و گفت در این مدت مواضع متناقض، اظهارات متغیر و تهدیدهای متعددی از سوی طرف‌های مقابل مطرح شده است.
عطریانفر افزود بسیاری از این تهدیدها، به‌ویژه اظهارات دونالد ترامپ، لزوماً به اقدام عملی منجر نشده‌اند و به همین دلیل صرف شنیدن تهدیدهای تازه را نمی‌توان نشانه قطعی آغاز جنگ دانست.
احتمال حملات محدود همچنان وجود دارد
این عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران معتقد است عواملی مانند مقاومت مردم ایران، همراهی جامعه با حاکمیت و توان نیروهای مسلح در محاسبات طرف مقابل نقش داشته‌اند.
او مدعی شد نیروهای مسلح ایران در یکی از مقاطع حساس توانستند تصویری متفاوت از موازنه قدرت ارائه کنند و توان نظامی آمریکا را با چالش مواجه سازند.
براساس ارزیابی عطریانفر، در وضعیت فعلی نشانه‌های کافی برای این نتیجه‌گیری که یک جنگ تمام‌عیار در آستانه وقوع است، وجود ندارد.
با این حال او تأکید کرد این ارزیابی به معنای حل شدن اختلافات ایران و آمریکا در بلندمدت نیست.
به اعتقاد عطریانفر، ممکن است در نهایت دو طرف به سمت کاهش تنش، ترک مخاصمه یا نوعی آتش‌بس حرکت کنند، اما حتی در چنین شرایطی نیز نمی‌توان احتمال حملات محدود و مقطعی را کاملاً منتفی دانست.
سه نکته‌ای که به گفته عطریانفر باید جدی گرفته شود
عطریانفر در ادامه سه موضوع را مهم دانست.
از نگاه او، نخست اینکه مردم نباید در برابر موج ترس و نگرانی تسلیم شوند. دوم اینکه نیروهای مسلح باید سطح هوشیاری و آمادگی خود را در بالاترین حد حفظ کنند و سوم اینکه جامعه نیز باید نسبت به تحولات آگاه و هوشیار باقی بماند.
او همچنین گفت نباید تصور کرد مشکلات موجود به‌سادگی و از طریق یک توافق پایدار حل خواهد شد.
عطریانفر در این بخش به رفتار دونالد ترامپ اشاره کرد و مدعی شد رئیس‌جمهور آمریکا در گذشته نیز نسبت به تعهدات و امضاهای خود رفتار قابل اتکایی نشان نداده است.
به همین دلیل، به اعتقاد او نه می‌توان با خوش‌بینی کامل به آینده نگاه کرد و نه باید هر تهدیدی را به معنای قطعی شدن جنگ دانست.
واکنش به تهدید ترامپ درباره «مادر بمب‌ها»
در بخش دیگری از این گفت‌وگو، موضوع اظهارات اخیر ترامپ درباره استفاده از «مادر بمب‌ها» مطرح شد.
عطریانفر گفت بخش زیادی از این نوع تهدیدها را باید در چارچوب رفتاری که او «متناقض، پیش‌بینی‌ناپذیر و نامتعارف» توصیف می‌کند، تحلیل کرد.
او این پرسش را مطرح کرد که وقتی رئیس‌جمهور آمریکا از «مادر بمب‌ها» سخن می‌گوید، باید مشخص کند منظور دقیق او چه نوع سلاحی است.
عطریانفر افزود اگر منظور ترامپ بمب اتمی نیست، باید روشن شود درباره چه سلاحی صحبت می‌کند.
از نگاه او، چنین اظهاراتی بیش از آنکه تصمیم نظامی مشخصی را نشان دهند، بیانگر بی‌ثباتی و تغییرپذیری در مواضع سیاسی ترامپ هستند.
نباید هر تهدیدی جامعه را وارد موج اضطراب کند
عطریانفر تأکید کرد نباید هر اظهارنظر تهدیدآمیز رئیس‌جمهور آمریکا باعث شود افکار عمومی و نخبگان کشور وارد موج تازه‌ای از اضطراب و واکنش‌های هیجانی شوند.
به اعتقاد او، مواضع آمریکا باید با دقت و واقع‌بینی ارزیابی شود و نباید هر تهدید تازه‌ای بلافاصله به‌عنوان نشانه قطعی وقوع جنگ تلقی شود.
با این حال عطریانفر گفت این نگاه نباید به این برداشت منجر شود که خطر کاملاً از بین رفته یا دیگر نیازی به آمادگی وجود ندارد.
او معتقد است نه باید تهدیدهای ترامپ باعث هراس گسترده در جامعه شوند و نه کاهش احتمال جنگ تمام‌عیار باید موجب کاهش آمادگی دفاعی کشور شود.
حفظ آرامش در کنار آمادگی نظامی
عطریانفر گفت باید میان دو موضوع توازن برقرار شود؛ از یک طرف آرامش جامعه حفظ شود و تهدیدها بیش از اندازه بزرگ نشوند و از طرف دیگر هوشیاری و آمادگی نیروهای مسلح ادامه پیدا کند.
براساس ارزیابی او، صرف مطرح شدن تهدیدهایی مانند استفاده از «مادر بمب‌ها» برای این نتیجه‌گیری که جنگی تمام‌عیار در راه است کافی نیست.
در عین حال، او بر ضرورت آمادگی برای سناریوهای مختلف تأکید کرد.
عطریانفر: دیپلماسی هیچ‌گاه تعطیل نمی‌شود
بخش دیگری از این مصاحبه به این پرسش اختصاص داشت که آیا با توجه به تحولات اخیر می‌توان دیپلماسی را شکست‌خورده دانست یا خیر.
عطریانفر با چنین برداشتی مخالفت کرد و گفت دیپلماسی یک روند مستمر در روابط کشورهاست و حتی در دوره‌های بحران و جنگ نیز متوقف نمی‌شود.
او توضیح داد مسیرهای دیپلماتیک همیشه بدون مشکل پیش نمی‌روند و ممکن است با فراز و نشیب، توقف یا ناکامی‌های مقطعی همراه شوند، اما این اتفاق‌ها به معنای پایان دیپلماسی نیست.
به گفته او، حتی زمانی که کانال‌های رسمی گفت‌وگو به بن‌بست می‌رسند، همچنان باید برای مدیریت بحران، کاهش تنش و جلوگیری از گسترده‌تر شدن درگیری تلاش کرد.
عطریانفر معتقد است هرچه شرایط پیچیده‌تر و خطرناک‌تر شود، اهمیت استفاده از ظرفیت دیپلماسی نیز افزایش پیدا می‌کند.
آیا ایران باید حمله پیش‌دستانه انجام دهد؟
در ادامه گفت‌وگو، موضوع گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال حمله پیش‌دستانه ایران نیز مطرح شد.
عطریانفر گفت در شرایط فعلی که سطح رویارویی‌ها تا حدی کاهش پیدا کرده و نوعی آرامش نسبی شکل گرفته، ضرورتی برای آغاز حمله از سوی ایران نمی‌بیند.
او تأکید کرد از نگاهش، مردم و حاکمیت ایران خواهان آغاز جنگ نبوده‌اند و درگیری به کشور تحمیل شده است.
بر همین اساس، عطریانفر گفت تا زمانی که اقدام جدیدی از سوی طرف مقابل صورت نگرفته، دلیلی برای آغاز یک درگیری تازه از سوی ایران وجود ندارد.
تفاوت حمله پیش‌دستانه در جنگ فعال و شرایط فعلی
عطریانفر در عین حال توضیح داد که موضوع حمله پیش‌دستانه در منطق نظامی می‌تواند در شرایط خاص و زمانی که یک رویارویی فعال جریان دارد، مطرح و بررسی شود.
اما به اعتقاد او این وضعیت با شرایطی که دو طرف در نوعی آتش‌بس موقت یا توقف نسبی درگیری قرار گرفته‌اند متفاوت است.
او هشدار داد آغاز حمله پیش‌دستانه در چنین وضعیتی نه‌تنها لزوماً مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه ممکن است باعث افزایش تنش و گسترش دامنه درگیری شود.
راه خروج از شرایط فعلی از نگاه عطریانفر
عطریانفر راه عبور از وضعیت موجود را ترکیبی از هوشیاری دفاعی، خودداری از اقدامات تحریک‌آمیز و حفظ مسیرهای دیپلماتیک دانست.
به اعتقاد او، هدف اصلی باید جلوگیری از توسعه بحران و فراهم کردن شرایطی برای کاهش پایدار تنش‌ها باشد.
او این مسیر را دشوار و زمان‌بر توصیف کرد، اما معتقد است همچنان می‌توان برای رسیدن به چنین وضعیتی تلاش کرد.
