یارانه کود مستقیم به حساب کشاورزان واریز می‌شود
دولت با تغییر سازوکار پرداخت یارانه کود شیمیایی، حمایت مالی از این نهاده را به انتهای زنجیره مصرف منتقل کرده است؛ بر اساس این سیاست، کشاورزان کود مورد نیاز خود را با قیمت واقعی خریداری می‌کنند و یارانه اختصاص‌یافته به‌صورت مستقیم به حسابشان واریز می‌شود؛ به‌طوری که سهم حمایتی کود ازته برای هر کیسه ۵۰ کیلویی به حدود یک میلیون تومان می‌رسد.
تغییر در شیوه پرداخت یارانه کود
نحوه حمایت دولت از بخش کشاورزی در تأمین نهاده‌های شیمیایی با تغییراتی همراه شده است. در سازوکار جدید، به‌جای آنکه یارانه در مراحل ابتدایی زنجیره تأمین و توزیع اعمال شود، پرداخت آن به مصرف‌کننده نهایی منتقل شده است.
بر اساس توضیحات معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، کشاورزان از آبان‌ماه امسال کود مورد نیاز خود را با قیمت واقعی تهیه می‌کنند و مبلغ یارانه دولتی به‌صورت مستقیم به حساب آنها واریز خواهد شد.
اکبر فتحی در تشریح جزئیات این سیاست اعلام کرده است که برای کودهای ازته، به ازای هر کیلوگرم حدود ۲۰ هزار تومان یارانه در نظر گرفته شده است. بر این اساس، سهم حمایتی هر کیسه ۵۰ کیلویی از این نوع کود به حدود یک میلیون تومان می‌رسد.
یارانه چگونه به حساب کشاورز می‌رسد؟
در روش جدید، ثبت خرید کود و دریافت اطلاعات حساب بانکی کشاورز، مبنای پرداخت یارانه خواهد بود. به گفته معاون وزیر جهاد کشاورزی، هم‌زمان با ثبت خرید، اطلاعات حساب کشاورز دریافت می‌شود تا مبلغ حمایتی به حساب وی واریز شود.
این تغییر به معنای جابه‌جایی محل پرداخت یارانه در زنجیره تأمین است؛ به این ترتیب، حمایت دولتی به‌جای آنکه صرفاً در قیمت عرضه نهاده منعکس شود، به شکل پرداخت نقدی در اختیار خریدار قرار می‌گیرد.
چرا دولت شیوه پرداخت را تغییر داد؟
در سال‌های گذشته، شرکت خدمات حمایتی کشاورزی مسئولیت خرید و تأمین کود را بر عهده داشت و مابه‌التفاوت هزینه‌ها از طریق سازوکارهای مالی میان سازمان برنامه و بودجه و شرکت‌های پتروشیمی تسویه می‌شد.
اما در الگوی جدید، دولت به دنبال آن است که منابع حمایتی مستقیماً به مصرف‌کننده نهایی برسد. مسئولان وزارت جهاد کشاورزی معتقدند این تغییر علاوه بر هدفمندتر کردن پرداخت یارانه، می‌تواند دسترسی شرکت‌های پتروشیمی به منابع مالی را در زمان مناسب تسهیل کند.
جلوگیری از خروج نهاده‌های یارانه‌ای از شبکه رسمی توزیع و کاهش زمینه انحراف منابع حمایتی نیز از دیگر اهدافی است که برای اجرای این سیاست عنوان شده است.
آیا تغییر سازوکار مالی به کشاورزان فشار وارد می‌کند؟
یکی از موضوعات مطرح درباره این طرح، احتمال تأخیر در پرداخت یارانه به دلیل استفاده از اوراق مالی و فاصله زمانی میان تسویه حساب‌هاست.
معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی در این باره تأکید کرده است که کشاورزان درگیر فرآیند انتشار و تسویه اوراق نخواهند شد و شرکت خدمات حمایتی کشاورزی به‌عنوان واسطه اجرایی، مسئول پرداخت مبالغ به حساب بهره‌برداران است.
به گفته وی، دولت با تضمین سازمان برنامه و بودجه، تسهیلات بانکی مناسبی برای شرکت خدمات حمایتی در نظر گرفته است تا در صورت بروز فاصله زمانی میان تأمین منابع و پرداخت‌ها، خلأ نقدینگی ایجادشده از این مسیر جبران شود.
شفافیت در توزیع؛ شرط موفقیت طرح
انتقال یارانه کود به حساب کشاورزان، علاوه بر تغییر در شیوه حمایت مالی دولت، نیازمند ثبت دقیق اطلاعات خرید و مصرف نهاده‌هاست. در این الگو، شناسایی خریدار واقعی و ارتباط میان میزان خرید و پرداخت یارانه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
با این حال، میزان موفقیت این سیاست به نحوه اجرای آن، نظم در پرداخت‌ها و دسترسی به‌موقع کشاورزان به منابع حمایتی وابسته است.
در شرایطی که هزینه تأمین نهاده‌ها یکی از مؤلفه‌های اثرگذار بر اقتصاد تولید محصولات کشاورزی محسوب می‌شود، پرداخت به‌موقع یارانه می‌تواند در مدیریت هزینه‌های بهره‌برداران نقش داشته باشد. از این رو، علاوه بر اعلام تغییر سیاست، نحوه اجرای آن و استمرار پرداخت‌ها نیز از موضوعاتی است که باید در ادامه مورد توجه قرار گیرد.
