آیا زیرساخت اینترنت منطقه در معرض تهدید قرار گرفته است؟
گزارش تازه فایننشال‌تایمز از حرکت و توقف غیرمعمول دست‌کم چهار شناور مرتبط با ایران در محدوده کابل‌های ارتباطی زیردریایی خلیج عمان خبر می‌دهد. براساس داده‌های شرکت تحلیل اطلاعات دریایی ویندوارد، سه نفتکش تحت تحریم آمریکا و یک قایق ماهیگیری ایرانی در نزدیکی مسیرهای انتقال داده تردد داشته‌اند؛ موضوعی که هم‌زمان با افزایش تنش‌های منطقه‌ای و هشدارها درباره زیرساخت‌های دیجیتال خلیج فارس مورد توجه قرار گرفته است.
توقف کشتی‌ها در نزدیکی مسیر کابل‌های ارتباطی
روزنامه فایننشال‌تایمز در گزارشی به نقل از شرکت ویندوارد، از رفتار غیرمعمول چند شناور در آب‌های منطقه خبر داده است. براساس این گزارش، دست‌کم چهار شناور در هفته‌های اخیر پس از ورود به محدوده کابل‌های ارتباطی زیردریایی، سرعت خود را کاهش داده یا برای مدت طولانی در این مناطق باقی مانده‌اند.
در میان این شناورها، سه نفتکش قرار دارند که تحت تحریم‌های آمریکا هستند. شناور چهارم نیز یک قایق ماهیگیری کوچک ایرانی معرفی شده که از ۲۱ تا ۲۶ اکتبر در نزدیکی مسیر دو کابل ارتباطی «اروپا ـ هند گیت‌وی» و «ترنس‌ورلد» حرکت کرده است.
خاموش شدن سامانه ردیابی و تغییر مسیر نفتکش‌ها
بخش دیگری از گزارش به رفتار نفتکش‌ها اختصاص دارد. طبق داده‌های منتشرشده، برخی از این شناورها پس از رسیدن به محدوده کابل‌های زیردریایی، سرعت حرکت خود را به شکل محسوسی کاهش داده‌اند؛ در مواردی نیز تغییر مسیر داده، حرکت دورانی انجام داده یا سامانه ارسال موقعیت خود را خاموش کرده‌اند.
شرکت ویندوارد با بررسی اطلاعات سامانه شناسایی خودکار کشتی‌ها و تصاویر ماهواره‌ای، این تحرکات را متفاوت از الگوهای معمول حمل‌ونقل دریایی در منطقه توصیف کرده است.
این شرکت احتمال داده است که چنین رفتارهایی با بررسی و نقشه‌برداری از مسیر کابل‌ها یا حتی کارگذاری تجهیزات انفجاری و مین ارتباط داشته باشد. با این حال، این ارزیابی به معنای اثبات انجام چنین اقداماتی نیست و گزارش منتشرشده نیز مدرک قطعی درباره تخریب یا دستکاری کابل‌ها ارائه نمی‌کند.
نفتکش‌هایی با مسیرهای حرکتی متفاوت
در یکی از نمونه‌های مطرح‌شده، نفتکش «سلستیال سی» در ۲۲ مهر بیش از چهار ساعت در محدوده کابل ارتباطی «۲آفریقا» مسیری حلقه‌ای را طی کرده است. این شناور روز بعد نیز در محدوده میان چند مسیر ارتباطی، ارسال اطلاعات موقعیت خود را متوقف کرده است.
در نمونه‌ای دیگر، یک نفتکش برای حدود ۱۰ روز با سرعتی کمتر از یک گره دریایی در نزدیکی چند کابل ارتباطی حرکت کرده است. سامانه ردیابی این شناور نیز در چند مقطع خاموش بوده و در یکی از موارد، بیش از ۳۳ ساعت اطلاعات موقعیت آن ثبت نشده است.
چرا کابل‌های زیردریایی اهمیت دارند؟
کابل‌های فیبر نوری زیردریایی از مهم‌ترین زیرساخت‌های ارتباطی جهان به شمار می‌روند. بخش بزرگی از تبادل اطلاعات اینترنتی، ارتباطات مالی، خدمات بانکی و فعالیت پلتفرم‌های دیجیتال از طریق همین شبکه‌ها انجام می‌شود.
بر اساس اطلاعات شرکت تله‌جئوگرافی، شش کابل ارتباطی از تنگه هرمز عبور می‌کنند و سه پروژه دیگر نیز برای توسعه این شبکه در دست ساخت هستند.
اهمیت این مسیرها تنها به ارتباطات اینترنتی محدود نمی‌شود. اختلال در عملکرد آن‌ها می‌تواند بر فعالیت بانک‌ها، تجارت الکترونیک، خدمات رایانش ابری و ارتباطات تجاری کشورهای منطقه تأثیر بگذارد.
نگرانی از پیامدهای اختلال در اینترنت منطقه
وابستگی برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس به کابل‌های عبوری از این منطقه، اهمیت امنیت مسیرهای ارتباطی زیر دریا را افزایش داده است. براساس گزارش فایننشال‌تایمز، اینترنت کشورهایی مانند عراق، کویت، بحرین و قطر به کابل‌های عبوری از این آبراه وابستگی قابل توجهی دارد.
کارشناسان نیز درباره پیامدهای احتمالی آسیب به این زیرساخت‌ها هشدار داده‌اند. اختلال در کابل‌های زیردریایی می‌تواند علاوه بر کاهش کیفیت اینترنت، تراکنش‌های مالی و فعالیت کسب‌وکارهای دیجیتال را با مشکل مواجه کند.
با وجود این نگرانی‌ها، علت دقیق تحرکات ثبت‌شده همچنان روشن نیست. برخی کارشناسان احتمال فعالیت‌های غیرعمدی یا دلایل عملیاتی دیگر را نیز منتفی نمی‌دانند. بنابراین، تا زمان انتشار شواهد مستقل و روشن‌تر، نمی‌توان درباره هدف نهایی این شناورها نتیجه‌گیری قطعی کرد.
